Heilsubankinn Heilsubankinn
ForsaMatariHreyfingHeimiliUmhverfiMeferir
 
Spjallsvæðið
dfinni

Heilsubankinn er vefur um allt er vikemur heilsu okkar og lfshttum. Honum er tla a stula a aukinni mevitund um holla lfshtti og um lei er honum tla a vera hvatning fyrir flk til a taka aukna byrg eigin lfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frttamiill, auk ess sem hann er gagnabanki yfir aila sem bja jnustu er fellur a herslum Heilsubankans.

Vi hvetjum ig til a skr ig pstlista Heilsubankans (hr) og sendum vi r frttabrfi okkar tlvupsti ca. tvisvar sinnum mnui. ar koma fram punktar yfir a helsta sem hefur birst sum Heilsubankans, auk tilboa sem eru boi fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi bjum ig velkomin(n) inn vefinn og hlkkum til a sj ig hr sem oftast.

Tourette- bati n lyfja Prenta Rafpstur

Vi fengum leyfi fr henni Heiu Bjrk, til a birta sgu hennar hr vefnum. Hn segir fr v hvernig henni og manninum hennar tkst a stva einkenni Tourette sjkdmsins hj syni snum, n ess a fara lei lyfjagjafa.

Sonur minn, sem verur 11 ra nna nvember 2007, greindist me Tourette janarbyrjun ri 2006. var lii um hlft r fr v vi foreldrar hans hfum ori vr vi hlj hlsi s.s. lfur og rskingar eftir, samt miklum kkjum sem voru blikk augum (fr unga aldri), reka t r sr tunguna og a horfa aftur fyrir sig sfellu. Hann hefur t tt auvelt me nm en ennan vetur fr a sga gfuhliina og athyglin hans a bresta svo hann drst aftur r rum nemendum bekknum. Hann hefur alla t veri mjg flagsflinn og kvinn og um lei og kkirnir komu ljs jkst kvinn og honum fr a la verr flagslega sklanum.


Eftir a hafa fengi greiningu hj taugalkni janar, sem tji okkur a Tourette vri lknandi og a a eina sem hgt vri a gera vri a gefa lyf ef sjkdmurinn fri a hafa mikil hrif daglegt lf, vonuum vi a okkar sonur vri einn eirra heppnu, sem essi taugarskun fer mildum hndum um. Fyrir utan a a benda okkur lyf, vorum vi upplst um a a lklegast ykju lag og reyta einkennin. A ru leiti vorum vi bara upp n og miskunn dyntttra mttarafla a v er virtist.

Rmum mnui eftir greiningu, ea lok febrar, hfu einkennin versna svo miki a vi sum fram a mjg lklega yri rf lyfjagjf fyrir sumarbyrjun ef fram hldi sem horfi. var drengurinn kominn me hfuhnykki samt v sem kjlkinn kldist fram og s hreyfing olli honum srsauka. Einnig voru einkennin komin axlir og mjamir og hann gat ekki lengur gengi me okkur niur b sem er um 15 mntna labb, skum srsauka sem fylgdi essum krmpum mjmum. arna var svo komi a sjkdmurinn vri farinn a hafa veruleg hrif daglegt lf og v urfti a bregast vi.



Lyf ea...?ur en vi frum lei lyfjagjafar vildum vi reyna nttrulegri lei, - v hverju myndum vi tapa? Vi hfum vallt veri eirri lnu svo hn var okkur elilegri en lei lyfjanna. a er skemmst fr v a segja a einum mnui hurfu nr ll einkenni.

N er lii 1,5 r fr vnttrulkningaleiin var farinog enn eru einkennin mjg ltil.
a er ekkert sem bendir til ess a drengurinn hafi Tourette. Hljin hurfu alveg og einn og einn dag mtti greina kipp xl ea blikk augum. Kennari drengsins hlt hann vri kominn lyf ar sem hann s nr engin einkenni lengur um vori.

egar skla lauk jn komst mikil regla heimilislfi. reglulegur svefntmi, nmskei sem enduu pulsu- og nammiti samt kkambi. tilegur ar sem hveitikex var gjarnan vi hendina og stundum keypt pulsa og s. Vi frum vikufer til Kaupmannahafnar ar sem hann fkk pizzu og pasta nr hvert ml og s eftir. Nokku af kkjum kom aftur en ekki jafn miki og veri hafi febrar. Vi greinum annig mun honum samrmi vi matari og anna. Vi getum annig s mun strax a kvldi ea daginn eftir, ef hann hefur fari afmlisveislu og a sig kkum, pulsum og gosi ea ef hann fer n ft sem ekki hafa veri vegin ea ef hann hefur gnt miki tlvu- ea sjnvarpsskj o.s.frv.

Hann sjlfur veit hva a ir a a sig hollustu og ks oftast a sleppa llu sem gerir honum illt, nema egar um afmli vina hans er a ra ea ara merkisviburi. Vi tkum okkur aftur egar vi sum hversu mikil hrif essi regla hafi og n rmu ri sar er hann enn nr einkennalaus.

kunnugir myndu ekki taka eftir mun honum og rum brnum. Engir kkir eru greinanlegir nema eftir syndsamlega hollustudaga. Hann er stundum me rskingar og san koma litlir kippir andlit einstaka sinnum. Alls ekki hverjum degi. Hfureygingarnar, kjlkakippirnir, ulli samt kippum mjmum hafa ekki lti sj sig aftur og lfur hefur smuleiis ekki heyrst san febrar/mars. Honum gengur mun betur sklanum, bi nmslega og flagslega og er almennt hamingjusamari og betra tilfinningalegu jafnvgi. Almennt s er ekki hgt a sj a hann eigi vi ennan sjkdm a stra og vi erum gfurlega hamingjusm yfir essari breytingu og viljum v a sem flestir viti a.m.k. af essari lei. er hverjum og einum frjlst a velja. En eins og staan er dag hafa fstir val v menn ekkja ekki til essarar leiar og enginn gerir eim grein fyrir essum mguleika. Kannski hentar essi lei ekki llum tilfellum, en eru mnnum frjlst a velja sjlfir, sem vi teljum kaflega mikilvgt.


Hva gerum vi
Upplsingar um agerir fengum vi fr taugasjkdmasamtkum Bandarkjunum sem srhfa sig nttrulkningum vi t.d. Tourette og einhverfu me gum rangri. Vi pntuum bkur fr eim og frum jafnframt me Kolbein til hmopata sem greindi hva a vri sem hann hefi ol fyrir. Vi fylgdum hennar leibeiningum og lsum okkur til bkum og netinu. Bkin sem vi studdumst einna mest vi er n til hj Tourettesamtkunum. g lt hr fylgja allt mgulegt sem vi hfum huga og vi hfum lesi um a hafi slm hrif tourettesjklinga. Okkar reynsla hefur san stafest margt af essum atrium.

  • Ekkert sem eykur gersvepp rmum og a hreinindi safnist ar upp. Sagt er a meal Vesturlandabi s me miki af matarleifum rmunum, allt upp nokkur kl. etta veldur offitu, prumpi, lagi kerfi, eiturefni hrannast upp og fara t bli og etta eykur nmi fyrir alls kyns aukaefnum (eiturefnum) mat. Vtamn og steinefni sem lkaminn arfnast komast ekki sama mli t blrsina. Tourette-flk sem hefur fari nttrulkningaleiina segja kkina aukast ef eir neyti t.d. gers, gltens (hveiti) og sykurs. Sonur okkar fr v ekkert ger, hveiti ea sykur. Fr stundum Agave srp (t.d. t grjnagrautinn sinn) og lfrnt rktaan brnan sykur. Ekki pursykur . San bkum vi speltbrau u..b. annan hvern dag n gers (notum vnsteinslyftiduft) og hann fr hrkkbrau sem er sykur og hveitilaust. Oft gerum vi pizzu r speltmjli og notum lfrnt rktaa tmatssu sem er v ekki me neinum litarefnum, rotvarnarefnum ea hvtum sykri. Ofan fr hann skinku n msg, oftast kjklingaskinku. Hann fr san afganginn nesti og v ntist baksturinn enn betur. egar ekki gefst alltaf tmi bakstur er hgt a f mjg g brau Braub Glsib (fst einnig heilsubum og mrgum kjrbum, m.a. Melabinni), sem eru gerlaus og hveiti/gltenlaus. Einnig eru til mrgum kjrbum hlfbakaar frystar braubollur r spelti sem hitaar eru ofni og gott er a grpa til.

  • Ekkert Aspartam.
    etta efni hefur hrif verki s.s. mgreni, sykurski (taugaverki hj sykursjkum) og athyglisbrest svo ftt s nefnt og getur auki kki hj eim sem hafa tourette. Er mjg umdeilt tt Umhverfisstofnun og Lheilsustofnun segi efni ekki skalegt heilsu manna.Sonur okkar fr frekar sykra kk en diet kk, v af tvennu illu er venjulegt kk skrri kostur a okkar mati. Vi stillum gosdrykkju lka mjg hf, hfum hana aeins til spari. Diet (Nutra Sweet) er me aspartam-stuefni. Hgt a kaupa lfrnt gos heilsubum og heilsukaffihsinu Hljmalind. ar setjumst vi stundum niur og fum okkur gos (enginn hvtur sykur og aeins lfrnt rktu bragefni og engin litarefni) og skkulaikku ar sem hrefni er lfrnt rkta og hrsykur notaur.

  • Ekkert MSG
    (monosodiumglutamat). Oft kalla E621. Ekki arf a gefa upp hva er mat skv. bandarskum lgum og v getur stai "natural sweeteners", "modified food starch", "natural flavoring"ea "yeast extract" stainn, sem gefur til kynna a varan innihaldi MSG. Hefur samskonar hrif heilann og Aspartam. Ruglar boefni og efnaskipti segja eir sem gagnrna a, en margar rannsknir benda skasemi essa rtt eins og tilfelli Aspartam.

  • Eins lti af unninni vru og hgt er.
    Hn er orkultil. T.d. dsa- og pakkamatur ea unnar kjtvrur s.s. pylsur. ar a auki er oft bi a sprauta MSG essar vrur s.s. pulsur og lambalrisneyar tilbnar grilli. Oft bi a setja MSG kryddlginn. MSG er Aromat-kryddi og Kd og Grill samt mrgum tegundum af Season All. Einnig kartfluflgum og vlku. Almennt s reynum vi a sneia hj aukaefnum matvru, svo sem bragefnum, litar- og rotvarnarefnum, eins og kostur er. Sumir telja a eir sem hafi Tourette geti veri vikvmari fyrir fu og efnum umhverfinu en arir, allavega getur matarol og ofnmi meal eirra leitt til ess a allir kkir aukast.

  • Sem mest af lfrnt rktari vru. Enda er hn orkurkari, fyrir utan a a hn er laus vi eiturefni s.s. skordraeitur og kemskan bur. Tourette flk olir illa etta eitur og a getur komi kkjum af sta.

  • Lfrn mjlk og lfrn AB-mjlk. a er miki af aukaefnum og sykri jgrti og ru slku sem getur veri slmt. Einnig virist hafa jkv hrif a nota mozarella-ost sta hefbundinna steyptra osta eins og Gouda. steyptum ostum er notaur saltptur sem fer illa marga, en mozarella-osturinn er laus vi hann, og v er hann tilvalinn grilluu samlokurnar og pizzur. Sojamjlk kemur lka til greina, a er misskilningur a hn s hollari en venjuleg mjlk enda er sojamjlkin miki unnin vara. Oft er hn eini kosturinn fyrir sem hafa mjlkurol.

  • Htta notkun eiturefnum heimilinu. S.s. Ajax og v llu sem vi strjkum borin og voum glfin okkar me. Gufurnar fara andrmslofti og koma kkjum af sta. Sama me vottaefni fyrir ftin okkar. a heiti Neutral virkar a eins sem eru vikvmir fyrir llum eiturefnum. Vi kaupum aeins nttruleg hreinsiefni bi fyrir uppvask, fatavott, sjamp, tannkrem, skringar o.s.frv. Allt telur ef flk er vikvmt fyrir essu. Enda erum vi a safna okkur essum eiturefnum fr fingu og smm saman fara au a valda sjkdmum eftir v sem rin la.

  • San eru a btiefni. Vi hfum lesi okkur til um a hva virist gera eim sem hafa Tourette gott og er oftast tala um Omega 3, 6 og 9, allt einni blndu og hgt er a kaupa belgjum heilsubum. Einnig Zink, B-vtamn og Magnesum sem ll styrkja taugakerfi. San leggjum vi mikla herslu a maginn s lagi og gefum honum Acidophilus.

  • San hafa langar setur fyrir framan sjnvarps- og tlvuskji slm hrif taugakerfi. Margir sem eru me Tourette eru vikvmir fyrir ljsi og hefbundnum sjnvarps- og tlvuskjum er miki ljsflkt. Vi sjum mun drengnum okkar ef hann hefur fengi a vera lengi tlvuleik ea a horfa sjnvarp, vilja kkirnir aukast og hann byrjar a rskja sig meira en ur og byrjar jafnvel a mynda nnur hlj. Vi hfum annig dregi r v hj honum. Flatskjir (plasma- og lcd-skjir) eru mun betri en hinir v ar er ljsi stugt og flktir ekki. er ekki allt unni, v mrgum tlvuleikjum og sjnvarpsttum er miki um rar birtubreytingar og hr klipp, og notandabklingum tlvuleikjaframleienda s.s. Nintendo er vara vi httu flogakstum. Frgasta dmi um etta er lklega egar upp komu flogatilfelli meal japanskra barna egar au horfu teiknimyndir eins og Pokmon.

  • Varast rafmengun. Sumir jafnaldrar sonar okkar eru me GSM sma. San eru rlausir smar flestum heimilum n ori. rlaus net fyrir tlvuna. rbylgjuofnar, sjnvrp hverju herbergi, tlvur o.s.frv. etta segjast margir hafa prfa a lgmarka og fundi mun. Vi hfum t.d. lti mla bina og gert vissar rstafanir.

  • Klr sundlaugum ola margir illa. sumum laugum er saltvatn sta klrs s.s. Seltjarnarneslaug og Vestmannaeyjum.

  • Hfubeina- og spjaldhryggsjfnun
    Frum reglulega me hann svoleiis tma. Hann slakar vel og virist hafa mjg gott af eirri mefer.

  • Hreyfing ti frsku lofti
    Finnum mun v hvort hann er kyrrsetu inni ea ti fersku lofti a hamast. Er allur slakari og betri og ngari eftir. Sefur einnig betur eftir reynslu frsku lofti. Vi reynum a fara hjlreiatra saman ea gngum upp Esju gu veri.

  • Hmopata ea Nttrulkni (4 ra nm sem kalla er Naturopath/heilmeister rum tungumlum) er gott a heimskja ef flk ks a og lta athuga hvort vikomandi s me ol fyrir einhverjum futegundum s.s. mjlk ea ostahleypi svo eitthva s nefnt.

Ef einhver hefur huga a forvitnast meira um essar aferir er sjlfsagt a hafa samband vi mig etta netfang er vari fyrir ruslrafpsti, arft a hafa Javascript virkt til a skoa a

g lt fylgja me veffang samtakanna bandarsku, sem kallast Association for Comprehensive Neuro Therapy, http://www.latitudes.org/

Heia Bjrk Sturludttir

  Til baka Prenta Senda etta vin
 
Greinar Pistill dagsins Vitl Frttir
Reynslusgur Uppskriftir Fyrirspurnir og bendingar Vandaml og rri
Skrning jnustu- og meferarsur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rttur skilinn