Heilsubankinn Heimiliğ
ForsíğaMataræğiHreyfingHeimiliğUmhverfiğMeğferğir
 

Heilsubankinn er vefur um allt er viğkemur heilsu okkar og lífsháttum. Honum er ætlağ ağ stuğla ağ aukinni meğvitund um holla lífshætti og um leiğ er honum ætlağ ağ vera hvatning fyrir fólk til ağ taka aukna ábyrgğ á eigin lífi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem fréttamiğill, auk şess sem hann er gagnabanki yfir ağila sem bjóğa şjónustu er fellur ağ áherslum Heilsubankans.

Viğ hvetjum şig til ağ skrá şig á póstlista Heilsubankans (hér) og sendum viğ şér şá fréttabréfiğ okkar í tölvupósti ca. tvisvar sinnum í mánuği. Şar koma fram punktar yfir şağ helsta sem hefur birst á síğum Heilsubankans, auk tilboğa sem eru í boği fyrir handhafa Heilsukortsins.

Viğ bjóğum şig velkomin(n) inn á vefinn og hlökkum til ağ sjá şig hér sem oftast.

Tengsl mataræğis og hegğunarvandamála Prenta Rafpóstur

Stöğugt algengara er ağ talağ er um tengsl mataræğis viğ hegğunarvandamál og námsörğugleika hjá börnum.

Stöğug aukning er á ağ skoğuğ séu tengsl mataræğis viğ til ağ mynda einhverfu, athyglisbrest, ofvirkni, lesblindu og Tourette.

Ég ætla ağ segja frá helstu şáttum í mataræği sem hafa gefiğ góğa raun şegar átt er viğ athyglisbrest, meğ eğa án ofvirkni og virğist vera ağ sömu şættir hafi veriğ ağ gefa góğa raun şegar kemur ağ annars konar kvillum sem koma fram í hegğunarvandamálum.

 

Athyglisbrestur (Attention Deficit Disorder - ADD) og athyglisbrestur meğ ofvirkni (Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) hafa veriğ gríğarlega vaxandi vandamál í Vestrænum samfélögum og er nú svo komiğ ağ taliğ er ağ allt frá 5 og upp í 15% barna eru talin vera meğ einkenni şessara raskana. Tíu sinnum fleiri drengir eru greindir meğ şessa kvilla heldur en stúlkur.

Şağ er fernt sem virğist skipta mestu máli varğandi mataræği og hegğunarraskanir:

  • Taka út gersveppamyndandi og ofnæmisvaldandi fæği
  • Taka út fæği sem inniheldur aukaefni
  • Taka út salisílöt og efni sem unnin eru úr şeim
  • Taka inn lífsnauğsynlegar fitusırur og önnur nauğsynleg bætiefni

 

1. Gersveppamyndandi og ofnæmisvaldandi fæği:

Endurtekin og/eğa löng inntaka á sıklalyfjum drepur niğur góğu bakteríuflóruna í meltingarveginum. Şetta getur myndağ ójafnvægi şar sem vöxtur gersveppa verğur of mikill á kostnağ góğra baktería. Şetta ástand getur valdiğ şví ağ viğ vinnum ekki upp næringarefni sem skildi og ımsir óæskilegir gestir eiga greiğa leiğ inn í kerfiğ okkar. Şetta getur valdiğ einkennum sem svipar til einkenna ADD og ADHD.

Şegar börn eru greind meğ hegğunarvandamál ætti fyrsta skrefiğ ağ vera şağ ağ leiğrétta jafnvægi şarmaflórunnar. Taka şarf út alla fæğu sem ıtir undir vöxt gersveppsins og neyta í auknu mæli fæğis sem ıtir undir myndun góğra baktería. (Sjá grein um gersveppaóşol).

Ójafnvægi í meltingarflórunni getur valdiğ ástandi sem meğal annars hefur veriğ kallağ şarmaleki eğa lekar garnir (leaky gut). Şarmaleki gerir şağ ağ verkum ağ of stórar sameindir sleppa út í blóğrásina, ş.e.a.s. sameindir sem hafa ekki ağ fullu veriğ brotnar niğur og getur şetta valdiğ ofnæmisviğbrögğum.

 

Takiğ út allan mat sem er şekktur fyrir ağ vera ofnæmisvaldandi í şrjár vikur og prófiğ svo ağ taka inn eina fæğutegund í eina og fylgist meğ hvort breyting verğur á hegğun barnanna á næstu dögum. Algengir ofnæmisvaldar eru hveiti, egg, mjólk, súkkulaği, maís og sojabaunir. Takiğ út şessar vörur og afurğir sem unnar eru úr şeim.

 

2. Aukaefni í matvöru

Sífellt fleiri rannsóknir sına ağ ımis aukaefni í matvöru ıta undir ofvirka hegğun. Áríğandi er ağ taka út eins og mögulegt er, öll litarefni, bragğefni, rotvarnarefni og sætuefni úr fæği barnanna. Şessi efni geta haft áhrif á taugakerfiğ og draga şau úr næmi fyrir taugaboğum.

Varist sérstaklega

            E-621 -> Monosodium glutamate - MSG

            E-321 -> Butylated hydroxy toluene (BHT)

            E-320 -> Butylated hydorxy anisol (BHA)

            E-251 -> Sodium Nitrate

            E-250 -> Sodium Nitrite

            E-211 -> Sodium Benzoate

            Potassium nitrate

            Sulfur dioxide

            Acesulfame-K

            Aspartam

Forğist önnur E-efni eins og kostur er. Góğ regla er ağ kaupa aldrei vöru sem inniheldur fleiri en tvö E-efni.

Şeim mun meira af ferskmeti sem viğ notum, şeim mun minna şurfum viğ ağ velta şessum hlutum fyrir okkur.

 

3. Salísílöt

Forğist fæğutegundir sem innihalda salísílöt. Şær eru helstar:

- Möndlur                                 - Nektarínur

- Epli                                        - Appelsínur

- Apríkósur                                - Ferskjur

- Ber                                         - Paprikur

- Negull                                    - Plómur

- Kaffi                                       - Kartöflur

- Agúrka                                    - Sveskjur

- Rúsínur                                   - Te

- Eggaldin                                - Tómatar

- Vínber                                  

- Mynta                                     Varist Aspirín şar sem şağ er unniğ úr salísólötum.

 

4. Lífsnauğsynlegar fitusırur og önnur bætiefni

Viğ şurfum ağ fá lífsnauğsynlegu fitusırurnar, omega-3 og omega-6 úr fæğunni, şar sem viğ myndum şær ekki sjálf. Şessar fitusırur eru okkar ağal byggingarefni í líkamanum og til ağ mynda er 60% heilans fita.

 

Omega-3 fitusırur fáum viğ t.d. úr hörfræolíu og dökk grænu laufgrænmeti

Omega-6 fitusırur fáum viğ úr fræjum og hnetum og kaldpressuğum olíum unnum úr şeim.

 

Gefiğ börnunum kvöldvorrósarolíu en hún inniheldur gamma-linolenic acid (GLA). Talağ hefur veriğ um ağ börn meğ ADD/ADHD geti ekki myndağ şessa fitusıru sem er okkur nauğsynleg.

Gefiğ börnunum einnig DHA sem er unnin úr fiski. Mikiğ er af DHA í laxi, makríl, túnfiski, síld og sardínum.

 

Bætiefni sem gott er ağ gefa börnunum eru helst: Járn, Kopar, Króm, Kalk, Magnesíum, Sink, B-vítamín, C-vítamín, Gamma-amino butyric acid (GABA) og Quercetin.

 

Ağrir şættir sem şarf ağ huga ağ fyrir utan mataræği eru:

  • mengandi efni í umhverfi
  • sıklalyfjanotkun
  • sjónvarpsáhorf og notkun tölvuleikja
  • dagleg hreyfing
  • stjórn á umhverfi til ağ draga úr steitu / oförvun
  • jákvæğ styrking á æskilegri hegğun
  • ómæld ást og stuğningur
  Til baka Prenta Senda şetta á vin
 
Greinar Pistill dagsins Viğtöl Fréttir
Reynslusögur Uppskriftir Fyrirspurnir og ábendingar Vandamál og úrræği
Skráning á şjónustu- og meğferğarsíğur

© 2006 Heilsubankinn - Allur réttur áskilinn