Heilsubankinn Heimiliš
ForsķšaMataręšiHreyfingHeimilišUmhverfišMešferšir
 

Heilsubankinn er vefur um allt er viškemur heilsu okkar og lķfshįttum. Honum er ętlaš aš stušla aš aukinni mešvitund um holla lķfshętti og um leiš er honum ętlaš aš vera hvatning fyrir fólk til aš taka aukna įbyrgš į eigin lķfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem fréttamišill, auk žess sem hann er gagnabanki yfir ašila sem bjóša žjónustu er fellur aš įherslum Heilsubankans.

Viš hvetjum žig til aš skrį žig į póstlista Heilsubankans (hér) og sendum viš žér žį fréttabréfiš okkar ķ tölvupósti ca. tvisvar sinnum ķ mįnuši. Žar koma fram punktar yfir žaš helsta sem hefur birst į sķšum Heilsubankans, auk tilboša sem eru ķ boši fyrir handhafa Heilsukortsins.

Viš bjóšum žig velkomin(n) inn į vefinn og hlökkum til aš sjį žig hér sem oftast.

Skašleg efni į heimilum Prenta Rafpóstur

Žaš kann aš hljóma undarlega en viš komumst ekki eingöngu ķ snertingu viš mengun ķ umferšinni, ķ verksmišjum og į fleiri stöšum utan veggja heimilisins. Mengun getur nefnilega lķka įtt sér staš ķ hśsunum okkar. Fjöldinn allur af tilbśnum efnum sem bśin eru til į tilraunastofum fylla skįpana, hreingerningavörur, snyrtivörur, skordżraeitur, leysiefni og fleira.

Ef viš lesum aftan į umbśšir žessara efna mį sjį orš eins og POISON/DANGER sem žżšir aš efniš er mjög eitraš og ašeins nokkrir dropar af žvķ gętu drepiš manneskju. WARNING žżšir aš efniš er frekar eitraš og neysla teskeišar af žvķ gęti leitt til dauša. CAUTION merkir svo minni eiturįhrif, samt gętu tvęr matskeišar af efninu drepiš. STRONG SENSITIZER žżšir aš efniš getur kallaš fram mismunandi ofnęmisvišbrögš hjį lķkamanum. Žaš er žvķ naušsynlegt aš lesa aftan į umbśšir žegar vara er keypt og vera mešvitašur um žau efni sem hśn inniheldur.

Annie Berthold, höfundur bókarinnar Better Basics For The Home lenti ķ vinnuslysi fyrir um žremur įratugum. Žaš kom upp gasleki į veitingastaš sem hśn vann į og 70 manns žurftu aš leggjast inn į spķtala vegna eitrunar sem gasiš olli į öndunarfęrum žeirra. Afleišing slyssins hjį Annie varš svo ofnęmi fyrir allskonar tilbśnum efnum og lélegt ónęmiskerfi. Eftir aš hafa reynt aš foršast mengun og slęmt loft ķ nokkur įr įttaši hśn sig į aš žaš voru mengandi efnin inni į heimilinu sem ollu slęmri heilsu hennar. Hśn fór aš leita nżrra leiša ķ heimilishaldi, reyndi aš sneiša hjį tilbśnum efnum og skašlegum, įn žess žó aš žaš kęmi nišur į hreinlętinu. Hśn dró fram gömlu hśsrįšin sem höfšu varšveist ķ gegnum kynslóšir, prófaši, henti śt og hélt eftir žeim sem virkušu. Įrangurinn varš frįbęr og Annie er meš hugmynd af nįttśrulegum efnum fyrir nįnast hvaš sem er sem varšar heimilishaldiš.

Žó aš efni sé nįttśrulegt er žó ekki vķst aš žaš geri lķkamanum gott. Mörg nįttśruleg efni žarf aš nįlgast meš varśš, žau geta brennt, ert eša valdiš öšrum óžęgindum. Ķ gömlu hśsrįšunum er lķka margt sem įstęša er til aš taka śt nś ķ dag žegar rannsóknir hafa sżnt aš mörg efni sem įšur žóttu örugg geta veriš skašleg heilsunni. Žaš er samt heilmargt ķ gömlu hśsrįšunum sem er fullkomlega gilt ķ dag og jafnvel betra en nśtķmaašferšir.

 

Nokkur efni sem algengt er aš séu į heimilinum og ber aš varast alveg sérstaklega eru helst:

Skordżraeitur - getur haft mjög slęm įhrif į ónęmiskerfi fólks, valdiš taugaskaša auk mjög slęmra įhrifa sem žau hafa į lķfrķkiš. Žau eyšast seint og illa śr nįttśrunni.

Eiturefni eins og klór og ammonķk - Klór er sérstaklega hęttulegt žegar žaš gengur ķ samband viš ammonķak eša sżrur eins og edik. Žį losna mjög eitrašar lofttegundir śr efninu. Hiš sama gildir žegar klór fer śt ķ skólpvatn, žį getur žaš gengiš ķ sambönd viš önnur efni og myndaš mjög skašlegar lofttegundir. Klór getur veriš krabbameinsvaldandi og truflaš innkirtlastarfsemi. Ammonķak getur valdiš krónķskum bólgum.

Žungamįlmar eru mjög eitrašir - Blż (sem var oft ķ glervörum) getur veriš krabbameinsvaldandi, orsakaš stökkbreytingar og taugaeitranir. Nįlęgš viš žaš getur valdiš heilaskemmdum, hausverk, žreytu, svefntruflunum, beina- og vöšvaverkjum, nżrnaskaša og dauša. Kvikasilfurseitrun getur valdiš heilaskaša, minnistapi, nżrnasjśkdómum, ófrjósemi og dauša.

Hvarfgjörn, lķfręn efnasambönd - eru efni sem gufa upp, tengjast öšrum efnum og geta myndaš mjög skašlegar lofttegundir. Mešal žessara efna eru żmis konar leysar og formaldehżš. Įhrifin sem žessi efni geta haft į lķkamann eru m.a. krabbamein, truflun į innkirtlastarfsemi, taugaskemmdir og ofnęmi.

Auk žessa er margt sem bendir til žess aš mjśkt plast geti veriš mjög skašlegt. Efni sem kallast žalöt (phthalate) eru gjarnan sett ķ plast til aš gera žaš sveigjanlegt. Žalöt hafa įhrif į innkirtlastarfsemi og žvķ eru talsveršar lķkur į aš plast geti orsakaš breytingu į hormónastarfsemi hjį fólki.

 

Į Heilsubankanum munu birtast į nęstunni żmsar hugmyndir af efnum til heimilishalds sem mį nota ķ staš hinna "dęmigeršu" efna sem viš kaupum tilbśin śti ķ bśš. Flestar hugmyndir koma frį gömlu hśsrįšunum og virka vel, eru einfaldar, umhverfis- og heilsuvęnar. Gętiš žess žó ętķš aš merkja allar umbśšir vel og geyma efnin žar sem börn nį ekki til.

Viš bendum ykkur einnig į fjöldan allan af skemmtilegum hśsrįšum ķ Fręšsluskjóšunni.

  Til baka Prenta Senda žetta į vin
 
Greinar Pistill dagsins Vištöl Fréttir
Reynslusögur Uppskriftir Fyrirspurnir og įbendingar Vandamįl og śrręši
Skrįning į žjónustu- og mešferšarsķšur

© 2006 Heilsubankinn - Allur réttur įskilinn