Heilsubankinn Me­fer­ir
ForsÝ­aMatarŠ­iHreyfingHeimili­Umhverfi­Me­fer­ir
 
Me­fer­ara­ili
Rˇsa Bjarnadˇttir
Hˇmˇpati (LCPH)
Pˇstn˙mer: 108
Rˇsa Bjarnadˇttir
 
Me­fer­ar- og ■jˇnustua­ilar

Heilsubankinn er vefur um allt er vi­kemur heilsu okkar og lÝfshßttum. Honum er Štla­ a­ stu­la a­ aukinni me­vitund um holla lÝfshŠtti og um lei­ er honum Štla­ a­ vera hvatning fyrir fˇlk til a­ taka aukna ßbyrg­ ß eigin lÝfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frÚttami­ill, auk ■ess sem hann er gagnabanki yfir a­ila sem bjˇ­a ■jˇnustu er fellur a­ ßherslum Heilsubankans.

Vi­ hvetjum ■ig til a­ skrß ■ig ß pˇstlista Heilsubankans (hÚr) og sendum vi­ ■Úr ■ß frÚttabrÚfi­ okkar Ý t÷lvupˇsti ca. tvisvar sinnum Ý mßnu­i. Ůar koma fram punktar yfir ■a­ helsta sem hefur birst ß sÝ­um Heilsubankans, auk tilbo­a sem eru Ý bo­i fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi­ bjˇ­um ■ig velkomin(n) inn ß vefinn og hl÷kkum til a­ sjß ■ig hÚr sem oftast.

LŠkkun kyn■roskaaldurs hjß st˙lkum Prenta Rafpˇstur

Ůa­ er slßandi sta­reynd a­ Ý dag er algengt a­ st˙lkur fari ß kyn■roskaskei­ mun yngri en ß­ur var. Ekki er ljˇst hva­ veldur en vita­ er a­ breytingar ß hormˇnastarfsemi rß­a ■ar miklu.

═ BandarÝkjunum hefur kyn■roskaaldur st˙lkna lŠkka­ svo miki­ a­ tala­ er um a­ fŠra "e­lileg m÷rk" ne­ar. Ůannig yr­i "e­lilegt" og ˇ■arfi a­ sko­a frekar ef st˙lka fŠri ß kyn■roskaskei­i­ 8 ßra g÷mul. Ůß er jafnvel tala­ um a­ fŠra m÷rkin ni­ur Ý 7 ßra hjß hvÝtum st˙lkum en 6 ßra hjß sv÷rtum st˙lkum.

Athyglisvert er a­ vi­br÷g­ vi­ snemmbŠrum kyn■roska eru a­ fŠra sta­alinn ne­ar frekar en a­ leita orsaka hva­ veldur. St˙lkur sem ver­a kyn■roska snemma eru Ý meiri hŠttu ß a­ fß brjˇstakrabbamein auk ■eirra ˇ■Šginda sem ver­a ■egar lÝkaminn ■roskast miklu fyrr og hra­ar en hugurinn.

Til eru dŠmi um a­ 5 og 6 ßra st˙lkub÷rn sÚu a­ komast ß kyn■roskaskei­ og Ý ÷fgafyllstu tilfellunum fara tveggja ßra b÷rn a­ sřna einkenni kyn■roska. Ljˇst er a­ brenglu­ innkirtlastarfsemi veldur ■essum hormˇnabreytingum, en hva­ skyldi valda ■vÝ a­ innkirtlastarfsemin breytist?

Ljˇst er a­ ßkve­nir ■Šttir geta valdi­ hormˇnabreytingum sem ■essum. Talsvert er um a­ mŠ­ur neyti hormˇna ß me­g÷ngu og ■annig fer hormˇnastarfsemi strax a­ brenglast hjß fˇstrinu. Offeit b÷rn eru me­ of miki­ ins˙lÝn og ■ar me­ aukna getu til a­ breyta hormˇnum Ý kvenhormˇni­ estrogen. Auk ■ess gerir ins˙lÝn lÝkamanum m÷gulegt a­ geyma eiturefni ˙r umhverfinu sem sum hver heg­a sÚr eins og hormˇn.

En hva­a efni eru ■etta sem geta trufla­ og brengla­ innkirtlastarfsemina?

  • Nautavaxtarhormˇn (sem fyrirfinnast Ý BandarÝskum mjˇlkurv÷rum)
  • Sojav÷rur, innihalda efni sem svipar mj÷g til hormˇna
  • Bisphenol, oft nota­ Ý plastv÷rum eins og pelum, matarumb˙­um og gosdrykkjaumb˙­um
  • Phthalates (■al÷t), miki­ nota­ Ý plastv÷rum til a­ mřkja ■Šr
  • Perfluorooctanoic sřra (PFOA), betur ■ekkt sem teflon
  • Efni sem notu­ eru Ý skordřraeitur eins og PCB og DDE

á

Fˇstur Ý kvi­i mˇ­ur og ung b÷rn eru sÚrstaklega vi­kvŠm fyrir kemÝskum efnum. Ůa­ eru ■vÝ helst ■au sem finna fyrir slŠmum ßhrifum ■essara eiturefna og margt bendir til a­ nßlŠg­ vi­ ■essi efni geti veri­ ors÷k hins ˇtÝmabŠra kyn■roska.

Vilji fˇlk draga ˙r nßnd vi­ ■essi ßkve­nu eiturefni getur veri­ gagnlegt a­:

  • Geyma mat Ý glerÝlßtum
  • Nota nßtt˙rulegar hreinsiv÷rur ß heimilinu
  • Bor­a lÝfrŠnar afur­ir e­a fullvissa sig um a­ fŠ­an hafi ekki komist Ý snertingu vi­ hormˇn e­a skordřraeitur
  • For­ast unnar matv÷rur, ■ß sÚrstaklega sojav÷rur
  • Nota nßtt˙rulegar snyrtiv÷rur inni ß ba­herberginu

á

  Til baka Prenta Senda ■etta ß vin
 
Greinar Pistill dagsins Vi­t÷l FrÚttir
Reynslus÷gur Uppskriftir Fyrirspurnir og ßbendingar Vandamßl og ˙rrŠ­i
Skrßning ß ■jˇnustu- og me­fer­arsÝ­ur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rÚttur ßskilinn