Heilsubankinn Mešferšir
ForsķšaMataręšiHreyfingHeimilišUmhverfišMešferšir
 
Mešferšarašili
Halla Matthildur Eirķksdóttir
Höfušbeina- og spjaldhryggsjöfnun, Bowentękni og EFT
Póstnśmer: 109
Halla Matthildur Eirķksdóttir
 
Mešferšar- og žjónustuašilar

Heilsubankinn er vefur um allt er viškemur heilsu okkar og lķfshįttum. Honum er ętlaš aš stušla aš aukinni mešvitund um holla lķfshętti og um leiš er honum ętlaš aš vera hvatning fyrir fólk til aš taka aukna įbyrgš į eigin lķfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem fréttamišill, auk žess sem hann er gagnabanki yfir ašila sem bjóša žjónustu er fellur aš įherslum Heilsubankans.

Viš hvetjum žig til aš skrį žig į póstlista Heilsubankans (hér) og sendum viš žér žį fréttabréfiš okkar ķ tölvupósti ca. tvisvar sinnum ķ mįnuši. Žar koma fram punktar yfir žaš helsta sem hefur birst į sķšum Heilsubankans, auk tilboša sem eru ķ boši fyrir handhafa Heilsukortsins.

Viš bjóšum žig velkomin(n) inn į vefinn og hlökkum til aš sjį žig hér sem oftast.

Fylgikvillar magahjįveituašgerša Prenta Rafpóstur

Fyrr ķ vikunni birtum viš grein um helstu kosti magahjįveituašgerša sem byggš var į vištali ķ Morgunblašinu viš Hjört G. Gķslason skuršlękni. Ekkert var talaš um mikla fylgikvilla og alvarleika žessarar stóru ašgeršar og vil ég bęta śr žvķ hér.

Į vef Reykjalundar er aš finna ķtarlegan bękling um allt er snżr aš žessari ašgerš, undirbśningi hennar og eftirköst og er margt fróšlegt sem kemur žar fram. (Bęklinginn ķ heild sinni mį nįlgast hér).

Ķ bęklingnum er lögš įhersla į aš magahjįveituašgerš sé algjört neyšarśrręši og er sjśklingum ekki hleypt ķ žessa ašgerš fyrr en žeir hafi sżnt vilja og fęrni til aš framkvęma žęr lķfsstķlsbreytingar sem naušsynlegar eru ef ašgeršin į aš skila langtķma įrangri.

Ķ bęklingnum segir aš "Auk ašgeršarinnar verša aš koma til lķfshįttabreytingar af svipušum toga og viš įhrifarķka megrun įn ašgeršar"

 

 

Nokkrar stašreyndir um magahjįveituašgeršir:

  • Žyngdartap er mest fyrstu mįnušina eftir ašgerš og hęttir žaš oftast um 18 mįnušum eftir ašgerš.
  • Eftir 18 mįnuši hafa sjśklingar misst aš jafnaši um 80% af umframžyngd (BMI >25)
  • Eftir 18 mįnuši žyngjast flestir eitthvaš aftur og žį er hęttan mest aš lenda ķ sama farinu og fyrir ašgerš.
  • Meš ašgerš er hętta į fylgikvillum allnokkur (sjį hér į eftir)
  • Til aš ašgerš skili virkilegum įvinningi žurfa lķfsstķlsbreytingar aš ganga eftir.
  • Žeir sem ekki nį aš koma inn reglulegri hreyfingu inn ķ lķfsstķl sinn eftir ašgerš er hęttara viš aš žyngjast aftur.
  • Erlendar rannsóknir hafa sżnt aš sjśklingum sem tekst ekki aš sżna įrangur fyrir ašgerš, gagnast ašgeršin verst og fį flest vandamįl eftir ašgerš. Žessir sjśklingar sinna auk žess yfirleitt ekki eftirliti sem skyldi eftir ašgerš.
  • Reynsla af žessum ašgeršum er aš jafnaši góš en enn vantar allar langtķmanišurstöšur.
  • Til aš einstaklingur sé samžykktur ķ ašgerš žarf hann fyrst aš fara ķ undirbśningsmešferš į Reykjalundi (eša į öšrum sambęrilegum stofnunum).
  • Fólk byrjar ķ göngudeildarmešferš og er ętlast til aš fólk sżni aš žaš sé tilbśiš aš takast į viš žęr lķfsstķlsbreytingar sem naušsynlegar eru til aš įrangur nįist. Gert er rįš fyrir aš fólk nįi af sér aš lįgmarki 5% lķkamsžyngdar įšur en žaš byrjar fulla mešferš.
  • Fólk fer ķ gegnum 5 vikna mešferš fyrir ašgerš.
  • Eftirfylgni er ķ formi vištala į göngudeild, um er aš ręša 7 heimsóknir sem nį yfir 2 įr.
  • Višmiš sem fariš er eftir til aš velja žį sem komast ķ ašgerš eru aš einstaklingur hafi veriš meš BMI yfir 45 stig og sé yngri en 60 įra. Einnig er žó litiš til annarra žįtta eins og įhęttužįtta vegna sjśkdóma sem eru afleišing offitu.

 

Mögulegir fylgikvillar eftir ašgerš:

Tķšni fylgikvilla strax eftir ašgerš 5 - 7%:

  • Leki į samtengingu milli maga og garna sem veldur lķfhimnubólgu, getur veriš lķfshęttulegt - lķkur 2,5%
  • Blęšing sem getur valdiš žvķ aš gera žarf ašra ašgerš - 1 til 2% lķkur
  • Sįrasżkingar - 1 til 2% lķkur
  • Blóštappi ķ lungum
  • Lungnabólga

 

Sķškomnir fylgikvillar:

  • 15% fį magasįr fyrsta įriš eftir ašgerš
  • 20 - 30% kvenna į barneignaraldri žurfa aš taka inn jįrntöflur reglulega eša fį jįrngjöf ķ ęš ķ eina til tvęr vikur į įri
  • 10 - 15% nżta ekki nęgjanlega B12 vķtamķn śr fęšunni og žurfa aš fį sprautu ķ vöšva į 2ja mįnaša fresti til ęviloka
  • Nżting į kalki minnkar og žarf aš fylgjast meš žvķ ęvilangt
  • Um 1% fį kvišslit sem žarf aš gera viš meš ašgerš. Ef hjįveituašgeršin hefur veriš opin eru lķkurnar į kvišsliti 15 - 20%.

 

Ašrir erfišleikar og fylgikvillar:

  • 20 - 30% žeirra sem léttast hratt fį gallsteina
  • Eftir ašgerš er ekki hęgt aš magaspegla žann hluta magans sem tengt er framhjį, um 95% magasvęšisins.
  • Ekki er hęgt aš framkvęma gallrįsarrannsókn meš speglun eftir ašgerš.
  • Töluvert lķti getur oršiš vegna umframhśšar žvķ hśšin minnkar ekki ķ takt viš žyngdartapiš.
  • Fyrstu vikurnar eftir ašgerš geta veriš erfišar og žarf sjśklingur oft aš takast į viš ógleši, uppköst, kvišverki, hęgšartregšu og nišurgang.
  • Blóšsykuróregla er mun meiri og alvarlegri hjį sjśklingum eftir ašgerš. Žeir žurfa žvķ aš sneiša algjörlega hjį sykri, sętindum og alkóhóli.
  • Margir verša fyrir töluveršu hįrlosi fyrstu mįnušina eftir ašgerš vegna vannęringar. Hįriš vex aftur žegar sjśklingur hęttir aš léttast.
  • Męlt er gegn žvķ aš sjśklingur verši barnshafandi fyrstu tvö įrin eftir ašgerš vegna vannęringarinnar sem sjśklingur veršur óhjįkvęmilega fyrir.
  • Fiturķk fęša orsakar nišurgang eftir ašgerš
  • Hęgt er aš framkvęma svokallaša svuntuašgerš ca. tveimur įrum eftir ašgerš, til aš fjarlęgja umframhśš eša hśšfellingar. Žessi ašgerš er į kostnaš sjśklingsins sjįlfs ķ dag og er allveruleg
  • Fita meltist illa og veldur meltingaróžęgindum, nišurgangi og verkjum. Sjśklingar žurfa žvķ aš vera į fitulitlu fęši til frambśšar.
  • Eftir ašgerš er hętta į vökvaskorti og ofžornun ef fólk er ekki nógu duglegt aš drekka jafnt og žétt en žó lķtiš ķ einu. Žvķ getur fylgt höfušverkir, ógleši, žreyta og mögulega ruglįstand.
  • Sjśklingar žurfa yfirleitt aš taka inn ęvilangt: fjölvķtamķn, steinefni, B12 vķtamķn, fólinsżru, jįrn og kalk.
  • Margir eiga erfitt meš aš venja sig į aš tyggja nógu vel og borša hęgt og lķtiš ķ einu. Ef drukkiš er eša boršaš of hratt žį getur komiš mikil ógleši meš uppköstum og hętta er į aš samtenging maga og garna geti rifnaš meš alvarlegum afleišingum.
  • Sykur veldur óžęgindum, kvišverkjum og nišurgangi og žarf aš sneiša hjį öllum sykri og sętum vörum.

 

Fęšutegundir sem ber aš varast eftir ašgerš eru mešal annars:

 

  • - Djśpsteiktur matur - Franskar kartöflur - Feitt kjöt - Unnar kjötvörur - Unnar fiskivörur - Rjómi - Gervirjómi - 18 - 36% sżršur rjómi - Rjómaķs - Jurtaķs - Jógśrtķs - Smjör - Smjörlķki - Olķur - Kartöfluflögur - Snakk - Kökur og tertur - Kex - Brauštertur - Rjómatertur - Sśkkulaši - Lakkrķs - Sęlgęti - Feitar sósur - Uppbakašar sósur - Pakkasósur - Majones - Pķtusósur - Remoulaši - Bearnaiesesósu - Rjómalagašar sśpur - Smjörbęttar sśpur - Sętir gosdrykkir - Sykurskertir gosdrykkir - Įfengi - Bjór
  Til baka Prenta Senda žetta į vin
 
Greinar Pistill dagsins Vištöl Fréttir
Reynslusögur Uppskriftir Fyrirspurnir og įbendingar Vandamįl og śrręši
Skrįning į žjónustu- og mešferšarsķšur

© 2006 Heilsubankinn - Allur réttur įskilinn