Heilsubankinn MatarŠ­i
ForsÝ­aMatarŠ­iHreyfingHeimili­Umhverfi­Me­fer­ir
 

Heilsubankinn er vefur um allt er vi­kemur heilsu okkar og lÝfshßttum. Honum er Štla­ a­ stu­la a­ aukinni me­vitund um holla lÝfshŠtti og um lei­ er honum Štla­ a­ vera hvatning fyrir fˇlk til a­ taka aukna ßbyrg­ ß eigin lÝfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frÚttami­ill, auk ■ess sem hann er gagnabanki yfir a­ila sem bjˇ­a ■jˇnustu er fellur a­ ßherslum Heilsubankans.

Vi­ hvetjum ■ig til a­ skrß ■ig ß pˇstlista Heilsubankans (hÚr) og sendum vi­ ■Úr ■ß frÚttabrÚfi­ okkar Ý t÷lvupˇsti ca. tvisvar sinnum Ý mßnu­i. Ůar koma fram punktar yfir ■a­ helsta sem hefur birst ß sÝ­um Heilsubankans, auk tilbo­a sem eru Ý bo­i fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi­ bjˇ­um ■ig velkomin(n) inn ß vefinn og hl÷kkum til a­ sjß ■ig hÚr sem oftast.

Deildar meiningar um hollustugildi mjˇlkur Prenta Rafpˇstur

┴ ■ri­judagskv÷ldi­ Ý sÝ­ustu viku, 6. maÝ, var Jˇhanna Vilhjßlmsdˇttir me­ gˇ­a samantekt ß ˇlÝkum sjˇnarmi­um gagnvart hollustugildi mjˇlkur, Ý Kastljˇs■Štti kv÷ldsins.

Jˇhanna rŠddi vi­ Laufeyju SteingrÝmsdˇttur prˇfessor vi­ Landb˙na­arhßskˇlann og vi­ HallgrÝm Magn˙sson lŠkni. ╔g birti hÚr helstu punktana sem komu fram Ý ■essum vi­t÷lum.

á

Laufey byrja­i ß a­ ßrÚtta a­ h˙n vŠri ekki neinn sÚrstakur talsma­ur k˙amjˇlkur nÚ andstŠ­ingur hennar, heldur vŠri h˙n sÚrfrŠ­ingur og vÝsindama­ur ß ■essu svi­i og tala­i ˙t frß ■vÝ. Laufey sag­i a­ mjˇlkin vŠri mj÷g mikilvŠgur nŠringargjafi og vŠri nŠr a­ segja a­ h˙n vŠri algj÷r nŠringarbomba, ■ar sem h˙n er samsett sem eina nŠring ungvi­is Ý ÷rum vexti, ■a­ er fyrir kßlfinn. Laufey sag­i jafnframt a­ mjˇlkin vŠri ekkert fullkomin fŠ­a fyrir manninn, enda vŠru engin matvŠli hin fullkomna fŠ­a fyrir manninn.

HallgrÝmur fˇr inn ß s÷mu braut en me­ annarri ßherslu. Hann tala­i um a­ mjˇlk vŠri gˇ­ nŠring fyrir ungvi­i s÷mu tegundar, ■.e. frß mˇ­ur til afkvŠmis. Ůannig vŠri v÷kvinn stÝla­ur inn ß a­ flytja ßkve­in skilabo­ frß mˇ­ur til barns en ■essi skilabo­ eru ˇlÝk milli tegunda. Ůannig eru allt ÷nnur skilabo­ Ý mjˇlkinni frß k˙nni til kßlfsins, heldur en frß konu til barns.

K˙amjˇlkin er ■annig stu­ningur vi­ kßlfinn til grÝ­arlegs vaxtar ß fyrstu mßnu­um Šviskei­sins en efni Ý mˇ­urmjˇlk okkar mannanna eru fyrst og fremst til a­ ■roska taugakerfi barnsins. Ůannig inniheldur mˇ­urmjˇlkin miki­ af omega fitusřrum en ■Šr eru ekki a­ finna Ý k˙amjˇlkinni.

Jarfnframt sag­i HallgrÝmur frß ■vÝ a­ ungvi­i hverrar tegundar eru me­ ßkve­na efnasamsetningu Ý ■÷rmum til a­ brjˇta ni­ur mjˇlkina frß mˇ­urinni og nřta ■annig ■au efni sem Ý henni eru ß fyrsta Šviskei­inu. En flest ÷ll dřr og ■ar ß me­al ma­urinn, b˙a ekki lengur yfir ■vÝ a­ hafa ■essi efni Ý sÚr, ■egar a­ aldurinn fŠrist yfir. Eftir 6 til 8 mßna­a aldur ■ß minnka ■essi efni mj÷g miki­ Ý ■÷rmunum, enda eru flest ÷ll dřr hŠtt ß spena ß ■essum aldri.

á

Jˇhanna innti nŠst HallgrÝm eftir vi­br÷g­um hans vi­ ■vÝ a­ bent vŠri ß a­ mjˇlk sÚ nŠringarrÝkasta fŠ­utegundin sem v÷l er ß.

HallgrÝmur svara­i ■vÝ ß ■ann hßtt a­ til a­ k˙amjˇlkin sÚ ■essi nŠringarrÝka fŠ­utegund fyrir okkur, ■yrftum vi­ a­ geta broti­ hana ni­ur svo vi­ gŠtum nřtt okkur ■essi nŠringarefni. Hann benti ß a­ kßlfurinn vŠri me­ fjˇra maga og fullt af efnahv÷tum sem gegna ■vÝ hlutverki me­al annars a­ brjˇta ni­ur mjˇlkina. Ůegar vi­ mannfˇlki­ drekkum gerilsneydda mjˇlk, ■ß fer sřrustigi­ Ý maganum hjß okkur ˙r einum og upp Ý sex stig, ■annig a­ eini m÷guleikinn fyrir okkur til a­ brjˇta ni­ur mjˇlkina er a­ kalla ß einhverjar ÷rverur sem a­ gerja ■ß matinn og vi­ nßum ß ■ann hßtt ˙tá ˙r honum einhverju af hollum efnum. En ■a­ sem ■etta yfirleitt gerir a­ verkum, er a­ lÝkami okkar ver­ur s˙r Ý sta­inn, sem er undirst÷­u skilyr­in fyrir flestum sj˙kdˇmum.

Einnig benti HallgrÝmur ß a­ k˙amjˇlkin er ßlitin vera einn a­alorsakavaldur fyrir ofnŠmi hjß ungum b÷rnum. Svo mß ekki gleyma a­ vi­ fßum fullt af ÷­rum efnum Ý mjˇlkinni sem fara ˙r k˙num, yfir Ý mjˇlkina. Ůar mß nefna ins˙lÝn ÷rvandi hormˇn sem er tali­ orsaka a­ konur fßi brjˇstakrabbamein og karlmenn fßi jafnvel bl÷­ruhßlskirtilskrabbamein. Einnig finnast tengsl vi­ aukna tÝ­ni lungnakrabbameins og krabbameins Ý eggjastokkum, auk fleiri krabbameinstegunda, vi­ neyslu ß gerilsneyddum mjˇlkurv÷rum.

Laufey tala­i um stˇru skřrsluna sem nřlega kom ˙t og vi­ h÷fum lÝtillega rŠtt hÚr ß Heilsubankanum, ■ar sem Al■jˇ­lega krabbameinsstofnunin, ßsamt ■eirri bandarÝsku, settu saman mj÷g greinargˇ­a samantekt ß ■essu flˇkna og mikla svi­i sem tengsl krabbameins og lÝfsstÝls er og var ■eirra ni­ursta­a s˙ a­ ■a­ sÚ mj÷g lÝklegt a­ mjˇlk hafi verndandi ßhrif gegn ristilkrabbameini og enda■armskrabbameini, en a­ sama skapi sÚ lÝklegt a­ mikil mjˇlkurneysla auki lÝkurnar ß bl÷­ruhßlskirtilskrabbameini.

á

Jˇhanna spur­i ■au HallgrÝm og Laufeyju ˙t Ý ■ß sta­hŠfingu a­ vi­ ■yrftum a­ drekka um 2 gl÷s af mjˇlk ß dag til a­ fullnŠgja kalk■÷rfinni okkar og a­ mjˇlkin sÚ kalkrÝkasti nŠringargjafinn sem a­ v÷l er ß.

HallgrÝmur svara­i ■vÝ til a­ ■essu vŠri j˙ haldi­ fram af ■eim sem vŠru a­ prˇmˇtera mjˇlkina, en a­rir benda ß ■a­, a­ beljan sem framlei­ir ■essa kalkmiklu afur­, bor­i j˙ eing÷ngu grŠnt gras. Vi­ mannfˇlki­ getum alveg eins bor­a­ eitthva­ grŠnt og vi­ sjßum a­ ■egar mŠlt er hversu miki­ vi­ vinnum af kalki ˙r mjˇlkinni, ■ß vinnum vi­ miklu betur kalki­ ˙r grŠnu grŠnmeti heldur en ˙r mjˇlkinni. Vi­ h÷fum ekki neina efnahvata e­a anna­ ■ess hßttar til a­ nß kalkinu ˙r kasÝn mˇlÝk˙lunum Ý mjˇlkinni, og ■ar af lei­andi ■ß nřtum vi­ okkur kalki­ ˙r grŠnmetinu miklu betur og beinin Ý okkur ver­a heilbrig­ari fyrir viki­.

Laufey var sammßla ■vÝ a­ ■a­ vŠru til fŠ­utegundir ■ar sem vi­ nřtum kalki­ mun betur en ˙r mjˇlkinni, t.d. ˙r grŠnkßli, spergilkßli og blˇmkßli. ┌r ■essum fŠ­utegundum nřtum vi­ kannski 60 - 70% af kalkinu, en eing÷ngu um 30% ˙r mjˇlkinni. En Laufey benti ß a­ ef vi­ lÝtum ß bŠ­i magni­ og nřtinguna, ■ß fßum vi­ ˙t a­ til a­ fß sama magn af kalki ˙r grŠnmetinu eins og ˙r einu glasi af mjˇlk ■ß ■urfum vi­ a­ bor­a mismiki­ magn af grŠnmetinu. Ůannig ■urfum vi­ eing÷ngu a­ bor­a um 120 gr÷mm af grŠnkßli og sag­i h˙n a­ vi­ mŠttum ÷ll svo sannarlega bor­a meira af grŠnkßlinu. En af spergilkßli ■urfum vi­ a­ bor­a um 350 gr÷mm til a­ fß sama kalkmagn og um 500 gr÷mm af blˇmkßli.

═ framhaldi af kalkumrŠ­unni benti HallgrÝmur ß a­ Ý ÷llum VestrŠnum rÝkjum sem neyta mikils mjˇlkurmatar er miki­ um bein■ynningu, en aftur ß mˇti Ý AsÝu, Ý rÝkjum eins og KÝna og Japan, ■ar sem mjˇlkurmatur er ekki nota­ur, ■ar er bein■ynning nŠstum ˇ■ekkt fyrirbŠri.

Laufey vildi fara varlegar Ý alhŠfingar var­andi bein■ynninguna. H˙n sag­i a­ Ý AsÝu vŠri kannski ekki minna um bein■ynningu, heldur hafi veri­ sřnt fram ß a­ ■a­ eru fŠrri brot, t.d. lŠrleggsbrot, heldur en ß Vesturl÷ndum. Ůessi beinbrot eru mun fŠrri Ý AsÝu og Laufey sag­i a­ ■etta ylli au­vita­ heilabrotum en a­ hluta til vŠri vŠntanlega hŠgt a­ ˙tskřra ■etta me­ ■vÝ a­ fˇlki­ Ý AsÝu er lßgvaxnara og ■vÝ ekki eins hŠtt vi­ beinbrotum og s÷mulei­is ■ß vŠri lŠrleggshßlsinn Ý AsÝub˙um ÷­ruvÝsi en Ý okkur Vesturlandab˙um, hann vŠri styttri og mja­magrindin vŠri einnig ÷­ruvÝsi Ý laginu og ■a­ gŠti skřrt ■a­ a­ ■eim vŠri ekki eins hŠtt vi­ brotum eins og okkur.

á

HallgrÝmur hÚlt ßfram me­ ■essa umrŠ­u og benti ß ni­urst÷­u ˙r stˇrri rannsˇkn sem ger­ var ß 78.000 hj˙krunarfrŠ­ingum sem framkvŠmd var af Harvard hßskˇla.á Hj˙krunarfrŠ­ingarnir voru mŠldir og fylgst var me­ ■eim Ý ■ˇ nokku­ m÷rg ßr. Ni­urst÷­urnar sřndu a­ ■Šr konur sem drukku tv÷ gl÷s e­a meira af mjˇlk ß dag, var miklu hŠttara ß beinbrotum ß framhandlegg e­a ß lŠrlegg heldur en konunum sem drukku minna en 2 gl÷s af mjˇlk ß dag. HallgrÝmur sag­i a­ ni­urst÷­ur ■essarar rannsˇknar hafi veri­ skřr skilabo­ til fˇlks um ■a­ a­ mjˇlk veldur ■essum tegundum af beinbrotum.

Aftur vildi Laufey t˙lka ni­urst÷­urnar ß annan og varfŠrnari hßtt. H˙n sag­i a­ rannsˇknin hef­i ekki sřnt a­ konur sem drykkju mjˇlk vŠru ˙tsettari fyrir bein■ynningu e­a beinbrotum, heldur hafi rannsˇknin sřnt eing÷ngu a­ mjˇlkin hef­i ekki verndandi ßhrif gegn beinbrotum. Laufey benti ß a­ ■arna hef­i einmitt komi­ Ý ljˇs mikilvŠgi D-vÝtamÝns. Ůa­ hef­i veri­ D vÝtamÝni­ sem skipti ■arna mestu mßli. ŮŠr konur sem fengu minnst af D vÝtamÝni, ■eim var frekar hŠttara vi­ beinbrotum, ■Šr fengu frekar lŠrleggsbrot heldur en hinar.

á

A­ sÝ­ustu benti HallgrÝmur ß a­ alvarlegast Ý ■essu mßli ÷llu saman vŠri sß ■ßttur a­ ÷ll k˙amjˇlk sem er ß bo­stˇlnum er gerilsneydd og benti hann ß a­ ef kßlfar eru aldir ß gerilsneyddri mjˇlk eing÷ngu, ■ß deyja ■eir ß 40 til 50 d÷gum. Laufey svara­i ■essu til a­ ■a­ vŠri enginn a­ mŠla me­ ■vÝ a­ fˇlk lif­i eing÷ngu ß k˙amjˇlk. Mjˇlkin vŠri bara hluti af fŠ­unni. Ef vi­ Šttum a­ lifa eing÷ngu ß einni fŠ­utegund, eins og til dŠmis bara eplum e­a lřsi, ■ß fŠri illa fyrir okkur. ┴ ■ennan hßtt er k˙amjˇlkin ekkert ÷­ruvÝsi ■rßtt fyrir a­ h˙n sÚ nßtt˙rulega nŠringarrÝkari heldur en flest anna­, en h˙n er ekki fullkomin fŠ­a og engan veginn fullkomin fyrir manninn.

Sjß einnig: Mjˇlkurˇ■ol; Kalk og D vÝtamÝn gegn bein■ynningu; Fylgni mjˇlkurneyslu vi­ krabbamein.

  Til baka Prenta Senda ■etta ß vin
 
Greinar Pistill dagsins Vi­t÷l FrÚttir
Reynslus÷gur Uppskriftir Fyrirspurnir og ßbendingar Vandamßl og ˙rrŠ­i
Skrßning ß ■jˇnustu- og me­fer­arsÝ­ur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rÚttur ßskilinn