Heilsubankinn Heimili­
ForsÝ­aMatarŠ­iHreyfingHeimili­Umhverfi­Me­fer­ir
 

Heilsubankinn er vefur um allt er vi­kemur heilsu okkar og lÝfshßttum. Honum er Štla­ a­ stu­la a­ aukinni me­vitund um holla lÝfshŠtti og um lei­ er honum Štla­ a­ vera hvatning fyrir fˇlk til a­ taka aukna ßbyrg­ ß eigin lÝfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frÚttami­ill, auk ■ess sem hann er gagnabanki yfir a­ila sem bjˇ­a ■jˇnustu er fellur a­ ßherslum Heilsubankans.

Vi­ hvetjum ■ig til a­ skrß ■ig ß pˇstlista Heilsubankans (hÚr) og sendum vi­ ■Úr ■ß frÚttabrÚfi­ okkar Ý t÷lvupˇsti ca. tvisvar sinnum Ý mßnu­i. Ůar koma fram punktar yfir ■a­ helsta sem hefur birst ß sÝ­um Heilsubankans, auk tilbo­a sem eru Ý bo­i fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi­ bjˇ­um ■ig velkomin(n) inn ß vefinn og hl÷kkum til a­ sjß ■ig hÚr sem oftast.

Heilbrig­i og hamingja! - eftir Benediktu Jˇnsdˇttur Prenta Rafpˇstur

Hver er form˙lan fyrir ■vÝ? Draumur fˇlks er oftast a­ lifa hamingjus÷mu lÝfi og vera heilbrigt. S÷mulei­is ˇskar ■a­ ÷llum sem ■vÝ ■ykir vŠnt um ■ess sama. Helst ß svo a­ vera hŠgt a­ fara ˙tÝ b˙­ og kaupa hamingjuna Ý pilluformi og heilbrig­i­ Ý skrautlegum umb˙­um me­ sykri og enga fyrirh÷fn, takk!

Ůannig er ■a­ bara ekki og ■vÝ sÝ­ur happdrŠtti e­a tilviljanir hverjir halda heilsunni. Til a­ ÷­last heilbrig­an lÝkama og vera hamingjusamur ■arf a­ leggja ß sig og breyta um lÝfsstÝl og hugsanahßtt. Fyrst og fremst ■arf a­ frŠ­ast og sÝ­an framkvŠma skref fyrir skref.

Veri­ opin fyrir ÷llu sem vi­kemur heilbrig­i og hamingju. Fylgist me­ og lesi­ allt sem ■i­ nßi­ Ý. Velji­ sÝ­an ˙r ■a­ sem hentar hverjum og einum ■vÝ ■a­ er svo margt Ý bo­i. For­ist allt sem tali­ er krabbameinsvaldandi, hormˇnaraskandi og ofnŠmisvaldandi.

Hamingjuna fßi­ ■i­ ekki gegn lyfse­li. Lesi­ vandlega um allar aukaverkanir sem lyf valda. Hamingja er hugarßstand og a­ stunda ■rotlausa bjartsřni og temja sÚr jßkvŠ­ni Ý ÷llu. Taka ß vandamßlum me­ ■olinmŠ­i og festu.

Muni­, ■a­ gŠti veri­ verra! SamkvŠmt nřjustu k÷nnunum Ý sambandi vi­ ■unglyndi er betra a­ fß samtalsme­fer­ en lyf. Einnig er mŠlt me­ stˇrum sk÷mmtum af steinefnum og vÝtamÝnum og ■ß sÚrstaklega B-vÝtamÝnunum. Hreyfing, birta og sˇl skipta einnig miklu mßli. Allir Šttu a­ lesa bˇkina "Talking back to Prozac" eftir Peter R Breggin, M.D. ß­ur en ge­lyf eru tekin inn. Hve margir lŠknar skildu vera jafn f˙sir a­ gefa maka sÝnum e­a b÷rnum sÝnum ge­lyf, eins og ■vÝ fˇlkiá sem leita til ■eirra me­ vanlÝ­an sÝna?

Dr. Linus Pauling nˇbelsver­launahafi heldur ■vÝ fram, a­ hŠgt sÚ a­ rekja alla sj˙kdˇma, veikindi og lasleika til skorts e­a v÷ntunar ß steinefnum og vÝtamÝnum. LÝkami sem er fullur af aukaefnum getur ekki endurnřja­ sig e­a unni­ me­ sama hŠtti og hann var skapa­ur til a­ gera. Ůess vegna er mj÷g mikilvŠgt a­ hreinsa ˙t ÷ll kemÝsk gerviefni og hŠtta a­ menga lÝkamann.

Ůa­ er dřrt a­ kaupa ˇdřrt ruslfŠ­i! Ůa­ gerir ekkert fyrir okkur, heldur mengar og veikir a­eins varnarkerfi lÝkamans smßm saman. Ert ■˙ nokku­ a­ borga nokkur ■˙sund krˇnur ß viku til a­ tryggja ■a­ a­ fß sj˙kdˇma seinna?! RuslfŠ­i er nŠringarsnautt e­a me­ ÷llu nŠringarlaust og hentar betur til a­ p˙ssa kopar og silfur en a­ menga sjßlfan sig og b÷rn sÝn.

ËnŠmiskerfi manna er missterkt en ■a­ breytir ■vÝ ekki a­ eitur er eitur. ═ dag eru leyf­ og skrß­ r˙mlega fimm ■˙sund (5000!) gerviefni Ý matvŠlum. Sni­gangi­ ■au! Kaupi­ ˇunnin matvŠli og noti­ nßtt˙ruleg krydd og fullt af ßv÷xtum og grŠnmeti. Fari­ Ý heilsub˙­ir og heilsudeildir stˇrmarka­aáog frŠ­ist um ˇmengu­ matvŠli ßn allra aukaefna. Spyrji­ starfsfˇlk heilsub˙­anna ef ■i­ ■ekki­ ekki v÷runa. Byrji­ bara einhverssta­ar og frŠ­ist um heilsufŠ­i.á

OgásÝ­ast en ekki sÝst skiptiráhreyfing miklu mßli. Ganga hentar flest ÷llum. Margir velja svo řmiss konar lÝkamsrŠkt, leikfimi, jˇga o.fl.

Almenningur er or­inn tortrygginn gagnvart lyfja- og efnanotkun Ý matvŠlaframlei­slu. Vilt ■˙ s˙lfa-sřklalyf, pensilÝn, hormˇn o.fl. me­ matnum ■Ýnum? Athugi­ a­ ■a­ getur veri­ ß vi­ ■a­ a­ setja lÝtil b÷rn ß "pilluna" a­ gefa ■eim matvŠli me­ hormˇnum.

MSG (monosodium glutamat e­a E621), einnig oft kalla­ "brag­auki", er efni er veldur m÷rgum ofnŠmi og veikindum. Ůa­ er a­ finna Ý flestum unnum matvŠlum, pakkamat, s˙pum, sˇsum, s˙puteningum o.fl. o.fl. MSG hefur veri­ banna­ sÝ­ari ßr Ý barnamat en lÝtil b÷rn eru a­ fß fullt af ■essum brag­auka Ý venjulegu fŠ­i. MSG er hvati sem gerir til dŠmis kj÷t betra ß brag­i­, ßvexti og grŠnmeti brag­sterkara og krydd me­ MSG kÝtlar brag­laukana. ŮvÝ mi­ur gerir ■a­ ruslfŠ­i betra ß brag­i­.á Ůessi hvati getur au­veldlega auki­ ß vanlÝ­an og verki. Fˇlk me­ gigt fŠr oft meiri verki og bˇlgnar upp ■egar hvatinn er kominn ˙t Ý blˇ­i­. SamkvŠmt Dr. Huldu Rh. Clark Štti flogaveikt fˇlk a­ for­ast MSG ■ar sem ■a­ er tali­ řta undir krampak÷st. Veri­ er a­ rannsaka samband milli ofvirkni, MSG og sykurs.

HvÝtur sykur er b÷lvaldur. Efni­ "propyl alcohol" sem nota­ er til a­ fß hann hvÝtan er eiturefni. Ůar a­ auki er hvÝtum sykri tro­i­ Ý fullt af matv÷ru Ý miklu magni. Fˇlk me­ sykursřki ■ekkir ■a­ vel. Ůa­ er ekki margt sem ■a­ mß bor­a ■vÝ alls sta­ar er b˙i­ a­ laumaá sykri Ý mat og ekki ■arf a­ standa "sykur" utan ß umb˙­unum ■ˇ honum sÚ bŠtt vi­. Flestir vita a­ sŠlgŠti, gosdrykkir og kex er me­ miklum hvÝtum sykri, enáhann er Ý svo m÷rgu ÷­ru, eins og t.d. kj÷tv÷rum, r˙gbrau­i, ßleggi, mjˇlkurv÷rum o.fl.á

Enn hŠttulegri er ■ˇ gervisykurinn, Aspartam, Nutra sweet og annar kemÝskur gervisykur. SvÝar kalla Aspartam og ■essi kemÝsku sŠtuefni hljˇ­lßta mor­ingja (The silent killers). Margir lŠknar eru hŠttir a­ mŠla me­ gervisŠtu.

Lßti­ ekki auglřsingabrellur hafa ßhrif ß ykkur. Hugsi­ sjßlfstŠtt og me­ heilbrig­ri skynsemi. Muni­ a­ ■a­ ■ř­ir lÝti­ a­ spyrja ■ß sem eiga hagsmuna a­ gŠta um ska­semi eiturefna. Mjˇlkurv÷rur me­ "brag­i" eru fullar af sykri e­a gervisykri. Ef ■a­ er sŠtubrag­ ■ß er ■a­ anna­ hvort um ■a­ bil 30% sykurle­ja e­a enn verra - gervisykur! " ┴n vi­bŠtts sykurs" stendur ß mjˇlkurv÷rum me­ sŠtu brag­i en hva­an kemur ■ß sŠta brag­i­? Ekki lßta plata ykkur! Sni­gangi­ mjˇlkurv÷rur og Ýs me­ brag­i og gerviefnum.

"Sykurskert" er anna­ l˙mskt og villandi or­ ß matvŠlum. Oft ß svok÷llu­um "diet" v÷rum. B˙i­ til ykkar eigin Ýs og noti­ smß af hrßsykri e­a bara ßvexti. Ůß eru­ ■i­ laus vi­ gerviefnin. Einnig er hŠgt a­ fß lÝfrŠnan Ýs bŠ­i sojaÝs og mjˇlkurÝs i heilsub˙­um og Nˇat˙nsb˙­unum.

LÝfrŠn mjˇlk og jˇg˙rt er me­ hei­arlegar upplřsingar ß pakkningunum og margir sem ■ola ekki venjulegar mjˇlkurv÷rur ■ola lÝfrŠnu mjˇlkurv÷rurnar. Veri­ er a­ rannsaka hvernig ■a­ mß vera. FrŠ­ist meira um lÝrŠnu mjˇlkurv÷rurnar frß Bݡ B˙.á

"Diet"-v÷rur eru yfirleitt me­ Aspartam e­a ÷­rum gervisykri. Fˇlk sem fer ß "diet"-v÷ru-k˙ra fitnar Ý sta­inn fyrir a­ grennast. Ůetta hefur veri­ vita­ Ý um ■a­ bil 20 ßr. ١tt engar kalorÝur sÚu Ý diet v÷runum ■ß stŠkkar fˇlk ß ■verveginn. Efnaskiptin ruglast og fara Ý ˇlag og fˇlk fitnar af ■essum kemÝsku platefnum.

Hva­ er til rß­a Ý neysluheimi fullum af gerviefnum? J˙ for­ist ■au! Ey­i­ meiri tÝma Ý eldh˙sinu og minni tÝma Ý b˙­unum. ═ n˙tÝma ■jˇ­fÚlagi eru flestir me­ ■essi fÝnu eldh˙s og ÷ll ■Šgindi en nota ■au mest fyrir skyndibita-ruslfŠ­i! Prˇfi­ a­ sl÷kkva ß sjˇnvarpinu og ey­i­ tÝma Ý eldh˙sinu. B˙i­ til ykkar eigin hreinu rÚtti og virki­ b÷rnin me­. Byrji­ ß a­ baka t.d. pipark÷kur me­ ■eim og fari­ sÝ­an ˙tÝ matrÚtti.áŮa­ virkar! Ůau fß aukinn ßhuga ß ■vÝ sem fram fer Ý eldh˙sinu og ß ■vÝ sem er ß diskinum ■eirra.á

Muni­ a­ lÝkami sem er fullur af gerviefnum ˙r matvŠlum, snyrtiv÷rum, hreinlŠtisv÷rum, hÝbřlum og umhverfi la­ar frekar til sÝn sřkla, vÝrusa og bakterÝur. Ůessi snÝkjudřr eru mj÷g ■akklßt fyrir menga­an lÝkama en ■ß eru varnarkerfi­ og hvÝtu blˇ­kornin Ý eiturvÝmu. Ůa­ er svipa­ og a­ vera me­ dyraver­i og l÷greglu ß blindafyllerÝi og Štlast til a­ ■eir sinni starfi sÝnu sˇmasamlega og hleypi ekki ˇbo­num gestum inn. Íryggismßlin fara ■ß eflaust fyrir ofan gar­ og ne­an og ÷llum sřklum er bo­i­ frÝtt inn! Sřklar, bakterÝur og vÝrusar staldra aftur ß mˇti sjaldan lengi vi­ Ý hreinum og ˇmengu­um lÝkama. Ëtal sannar s÷gur eru til af fˇlki sem nß­i heilsu aftur eftir erfi­ veikindi. ═ flestum tilfellum breytti ■a­ algj÷rlega um lÝfsstÝl.

═ snyrtiv÷rum er einnig miki­ af kemÝskum greviefnum og eru m÷rg ■eirra me­ krabbameinsvaldandi, hormˇnaraskandi og ofnŠmisvaldandi efnum. Neytendasamt÷k Evrˇpulanda birta Ý hverjum mßnu­i greinar um ska­leg efni Ý snyrtiv÷rum, til dŠmis Ý sjampˇum, kremum, tannkremum og varalitum. SŠnsk dagbl÷­ t.d.áfylgja ■vÝ oftast veláeftir, en hÚr ß landi ■ykir ■a­ ekki frÚttnŠmt ■ˇ a­ Ýslensku neytendasamt÷kin birti greinar um til dŠmis mannslßt vegna hßrlitunarefna.

Allt of lÝti­ er gert af ■vÝ hÚr ß landi a­ birta Ý dagbl÷­um upplřsingar um ska­leg efni Ý t. d. matvŠlum, snyrtiv÷rum og hreinlŠtisv÷rum. Hvernig skildi standa ß ■vÝ? Ătli ■a­ sÚ ßhugaleysi e­a hagsmunamßl? Ůřsku neytendasamt÷kin Íko-Test birta efnagreiningar ß m.a. snyrtiv÷rum Ý bl÷­um sÝnum Ý hverjum mßnu­i. Nßtt˙rulegar lÝfrŠnar jurta-snyrtiv÷rur ßn allra aukaefna koma best ˙t, en stˇr hluti af venjulegum snyrtiv÷rum mŠlist me­ m÷rg slŠm og hŠttuleg kemÝsk efni og fß falleinkunn. Ůar skiptir ekki mßli hvort ■a­ sÚu dřr e­a ˇdřr merki. Snyrtiv÷rur ˙r jurtum og ßn allra aukaefna fßst me­al annars Ý ÷llum heilsub˙­um, Blˇmavali, Hringbrautarapˇteki og snyrtistofunni LÝf Ý Mjˇdd og Sˇlheimum Ý GrÝmsnesi.

HreinlŠtisv÷rur eru ekki skßrri og valda m÷rgum ofnŠmi og erta ÷ndunarfŠrin. LÝtil b÷rn eru sÚrstaklega Ý hŠttu, bŠ­i hva­ ■vottaefni var­ar og hreinlŠtisv÷rur almennt. Svo kalla­ir klˇsettilmar geta veri­ stˇrhŠttulegir. ═ nokkrum Evrˇpul÷ndum eru ■eir banna­ir en ■eir valda lifrarska­a ef lÝtil b÷rn anda ■essum ˇ■verra a­ sÚr Ý nokkra daga. Ůar a­ auki hangir ■essi sterki gerviilmur mest Ý 50-70 cm hŠ­ frß gˇlfi - einmitt s˙ hŠ­ sem lÝtil b÷rn eru Ý. ═ heilsub˙­um er hŠgt a­ fß ■vottaefni og hreinlŠtisv÷rur ßn ■essara hŠttulegu efna.

Athugi­ a­ ■ˇ vara sÚ auglřst sem "mild" og "ßn ilmefna" er ■a­ engin trygging fyrir a­ h˙n sÚ laus vi­ m÷rg slŠm efni sem eru lyktarlaus. Aldrei hafa fleiri ungab÷rn fengi­ jafn miki­ exem og sÝ­ustu ßr. SvÝar banna sumar tegundir af ■vottaefnum vegna ska­legra efna. Nor­menn uppg÷tvu­u hŠttuleg efni Ý barnakremi sem framleitt er undir ■ekktu v÷rumerki og er selt hÚr ß landi. Danir vilja vera fyrstir til a­ banna paraben-efnin sem eru Ý 97-98% af sjampˇum, kremum og snyrtiv÷rum. Nřjustu rannsˇknir sřna a­ 80% kvenna me­ krabbamein Ý brjˇstum h÷f­u paraben Ý kirtlum nŠst handarkrikanum. Venjulegur svitaey­ir er me­ miki­ af hŠttulegum efnum pl˙s paraben efnum.

Klˇr er sterk eiturefni og hefur veri­ banna­ a­ nota ■a­ Ý sundlaugar Ý nokkrum Evrˇpul÷ndum. Ůegar eitthva­ er b˙i­ a­ banna samkvŠmt l÷gum er gˇ­ og gild ßstŠ­a fyrir ■vÝ. En fyrst ■urfa yfirleitt margir a­ veikjast og jafnveládeyja af v÷ldum ■ess. Eins og t.d. af D.D.T. og Asbest. Ůa­ tˇk r˙mlega 30 ßr a­ fß ■au b÷nnu­! ═ millitÝ­inni dˇ fˇlk af v÷ldum ■essara efna.áá

SvÝar segja amalgam tannfyllingar miklu hŠttulegri en hinga­ til hefur veri­ tali­ (sumari­ 2003). Fl˙or er eitur og hŠtt er a­ nota ■a­ til a­ skola munnin ß barnaskˇlab÷rnum Ý SvÝ■jˇ­. Tannkrem Ý heilsub˙­unum eru yfirleittáßn fl˙ors.

Ekki tr˙a ■vÝ a­ kemÝsku efnin Ý matvŠlum, snyrtiv÷rum, hreinlŠtisv÷rum, hÝbřlum og umhverfi sÚu ska­laus. Ůau ver­a flest b÷nnu­ seinna. Vilt ■˙ ˙­a Ý ■ig eitri sem n˙ ■egar er banna­? Muni­ ■a­ a­ ■egar Asbest, DDT, Blř, PCB, Arsenik, KadmÝum, VÝtissˇdi, Freon, DÝoxÝn, NÝtrit, PCV, Ůynnir, PCP, Lindane og TBTO voru miki­ notu­, var sagt a­ ■au vŠru algj÷rlega ska­laus. Hver vill ■essi eiturefni Ý dag?

Ůa­ sorglegasta af ÷llu er ■egar fˇlk er a­ menga sjßlft sig og b÷rnin sÝn ßn ■ess a­ vita af ■vÝ. Ůa­ nŠst sorglegasta er ■egar fˇlk er a­ menga sjßlft sig og b÷rnin sÝn og veit af ■vÝ en nennir ekki a­ leggja ß sig og breyta ■vÝ til batna­ar.

Benedikta Jˇnsdˇttir
H÷fundur hefur sta­i­ fyrir nßmskei­inu
Heilbrig­i og hamingja Ý h˙snŠ­i Ma­ur lifandi
  Til baka Prenta Senda ■etta ß vin
 
Greinar Pistill dagsins Vi­t÷l FrÚttir
Reynslus÷gur Uppskriftir Fyrirspurnir og ßbendingar Vandamßl og ˙rrŠ­i
Skrßning ß ■jˇnustu- og me­fer­arsÝ­ur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rÚttur ßskilinn