Heilsubankinn Me­fer­ir
ForsÝ­aMatarŠ­iHreyfingHeimili­Umhverfi­Me­fer­ir
 
Me­fer­ara­ili
Monique van Oosten
Buteyko-■jßlfari, Sj˙kra■jßlfari
Pˇstn˙mer: 270
Monique van Oosten
 
Me­fer­ar- og ■jˇnustua­ilar

Heilsubankinn er vefur um allt er vi­kemur heilsu okkar og lÝfshßttum. Honum er Štla­ a­ stu­la a­ aukinni me­vitund um holla lÝfshŠtti og um lei­ er honum Štla­ a­ vera hvatning fyrir fˇlk til a­ taka aukna ßbyrg­ ß eigin lÝfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frÚttami­ill, auk ■ess sem hann er gagnabanki yfir a­ila sem bjˇ­a ■jˇnustu er fellur a­ ßherslum Heilsubankans.

Vi­ hvetjum ■ig til a­ skrß ■ig ß pˇstlista Heilsubankans (hÚr) og sendum vi­ ■Úr ■ß frÚttabrÚfi­ okkar Ý t÷lvupˇsti ca. tvisvar sinnum Ý mßnu­i. Ůar koma fram punktar yfir ■a­ helsta sem hefur birst ß sÝ­um Heilsubankans, auk tilbo­a sem eru Ý bo­i fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi­ bjˇ­um ■ig velkomin(n) inn ß vefinn og hl÷kkum til a­ sjß ■ig hÚr sem oftast.

Vi­urkennd a­fer­ til lŠkningar ß astma Prenta Rafpˇstur

═ n˙tÝma■jˇ­fÚl÷gum er astmi vÝ­tŠkt og vaxandi vandamßl. ┌kraÝnski lŠknirinn, prˇfessor Pavlovich Buteyko vann a­ umfangsmiklum lÝfefnafrŠ­irannsˇknum ß 40 ßra tÝmabili Ý Novosibirsk, SÝberÝu. Hann ■rˇa­i a­fer­ til a­ vinna me­al annars gegn astma me­ mj÷g gˇ­um ßrangri.

═ áR˙sslandi voru ■essar kenningar vi­urkenndar ßri­ 1985. ═ ┴stralÝu, Nřja Sjßlandi, Bretlandi, Hollandi, ┌kraÝnu, ═srael og AmerÝku er Buteyko a­fer­in notu­ me­ mj÷g gˇ­um ßrangri. Breska heilbrig­iskerfi­ hyggst birta kenningar Buteykos Ý vi­mi­unarreglum sem gefnar eru ˙t um me­fer­ fyrir astmasj˙klinga (British guideline on the management of asthma).

┴stŠ­an fyrir hinni miklu ˙tbrei­slu kenninga Buteykos er einkum gˇ­ reynsla me­fer­ara­ila af ■eim. Ni­urst÷­ur vÝsindarannsˇkna sem birtar hafa veri­ Ý vestrŠnum ritrřndum fagtÝmaritum benda einnig til a­ notkun a­fer­arinnar minnki verulega ■÷rf astmasj˙klinga bŠ­i fyrir berkjuvÝkkandi lyf og steralyf.

A­fer­ Buteykos kemur m÷rgum spßnskt fyrir sjˇnir Ý fyrstu en h˙n byggir a­ miklu leyti ß ■vÝ a­ hŠgja ß ÷nduninni, a­ dj˙p ÷ndun geti veri­ ska­leg.

á

Margir telja a­ best sÚ a­ anda dj˙pt til ■ess a­ sjß lÝkamanum fyrir nŠgu s˙refni. En er ■etta rÚtt?

Vita­ er a­ kŠfisvefn veldur mikilli lÝkamlegri vanlÝ­an og getur haft veikindi Ý f÷r me­ sÚr. En ■a­ getur of÷ndun (hyperventilation) einnig gert.

Andardrßtturinn er mj÷g nŠmur fyrir ßreiti. Vi­ getum einungis veri­ ßn ■ess a­ anda Ý 2-3 mÝn˙tur. Til samanbur­ar getum vi­ veri­ ßn ■ess a­ drekka Ý 3 daga og ßn ■ess a­ bor­a Ý 3 vikur! Índun er ■vÝ mj÷g vi­kvŠm efnaskipti milli frumna og umhverfis og hefur ■a­ hlutverk Ý heild sinni a­ vi­halda e­lilegu magni af s˙refni (sem anda­ er a­ sÚr) og koltvÝoxÝ­i (sem anda­ er frß sÚr) Ý lÝkamanum.

KoltvÝoxÝ­ myndast Ý frumunum vi­ brennslu ß s˙refni og nŠringarefnum. Til a­ ÷ndunarferli­ fari ˇhindra­ fram ■arf a­ vera ßkve­i­ magn af koltvÝoxÝ­i Ý lÝkamanum, vegna ■ess a­ koltvÝoxÝ­ er hvati fyrir losun s˙refnis ˙r blˇ­inu til frumnanna. (Bohr-ßhrifin).

Skortur ß koltvÝoxÝ­i veldur ■vÝ a­ s˙refni­ kemst verr til frumnanna. Ůa­ vir­ist ÷fugsn˙i­ en ■vÝ dřpra sem vi­ ÷ndum, ■vÝ verr nřtist s˙refni­ sem innbyrt er. Heilinn upplifir s˙refnisskort og gerir bo­ um meiri ÷ndun. Ferli­ vi­heldur sjßlfu sÚr og vÝtahringur myndast.

KoltvÝoxÝ­skorturinn kemur til vegna of mikillar, dj˙prar (˙t)÷ndunar og veldur r÷skun ß efnaskiptum og starfsemi ˇnŠmiskerfisins. Til a­ vinna ß mˇti ■essari r÷skun gerir lÝkaminn rß­stafanir: Hann tryggir sÚr nŠgt koltvÝoxÝ­ me­ ■vÝ a­ loka fyrir ˙tg÷ngulei­ir ■ess. Buteyko telur a­ astmi sÚ mj÷g ß■reifanlegt dŠmi um slÝk verndarvi­br÷g­ og ■vÝ ekkert anna­ en e­lileg vi­br÷g­ lÝkamans vi­ ˇŠskilegum a­stŠ­um, of dj˙pri ÷ndun.

Ůegar dregi­ er ˙r ÷nduninni og h˙n ger­ "e­lileg", minnka neikvŠ­u ßhrifin og sj˙kdˇmseinkenni hverfa. Prˇfessor Buteyko hefur eftir Ýtarlegar rannsˇknir ■rˇa­ mŠlikvar­a ß e­lilega ÷ndun, svokalla­a "control pause" (CP) a­fer­. Me­ CP mŠlingu mß meta styrk koltvÝoxÝ­s Ý lungnaberkjum. CP er sß tÝmi sem einstaklingur getur haldi­ ni­ri Ý sÚr andanum ßn ˇ■Šginda.

HŠgt er a­ mŠla ÷ndun sitjandi me­ loka­an munn. Anda­ er lÚtt frß sÚr, sÝ­an hŠtt a­ anda og tÝminn mŠldur. Vi­ fyrstu tilfinningu um loftskort, er anda­ aftur og tÝminn skrß­ur. Ef ekki ■arf a­ anda dj˙pt eftir mŠlinguna er h˙n rÚtt framkvŠmd. Ef CP er 60 sek˙ndur telst ÷ndunin "e­lileg" og ÷ndunarefnaskiptin ˇhindru­. Ef mŠlingin sřnir a­ CP sÚ 20 sek˙ndur er anda­ ■risvar sinnum meira lofti en "e­lilegt" er.

á

┴hrif Buteyko-a­fer­arinnar ß astmaeinkenni eru fljˇtvirk og ß■reifanleg. H˙n hjßlpar fˇlki a­ anda smßm saman minna og a­ hreyfa sig Ý samrŠmi vi­ andardrßttinn. Allir sem eru 3ja ßra e­a eldri og hafa gˇ­a ge­heilsu geta lŠrt a­fer­ina. Fˇlk er frŠtt um mikilvŠgi ■ess a­ anda Ý gegnum nefi­, a­ vera beint Ý baki. Kynntar eru ßstŠ­ur stÝfla­s nefs, and■rengsla, hˇsta og hˇstakasta, nŠturastma, ßreynsluastma og hvernig mß minnka e­a losna vi­ ■essi einkenni.

A­fer­in ˙tilokar ekki notkun lyfja, en nřlegar rannsˇknir (amerÝskar, enskar, ßstralskar og r˙ssneskar) sřna a­ um 90% astmasj˙klinga geta hŠtt notkun berkjuvÝkkandi lyfja eftir a­ hafa stunda­ Buteyko-a­fer­ina Ý 6 mßnu­i me­ eftirfylgni Ý 2 ßr. Enn fremur geta um 50% sj˙klinganna hŠtt notkun inn÷ndunarstera.

A­fer­in er ■vÝ ekki einungis gagnleg fyrir sj˙klingana sjßlfa heldur er h˙n einnig hagkvŠm fyrir ■jˇ­fÚlagi­. ═ Ýslenska heilbrig­iskerfinu eru astmi og a­rir ÷ndunartengdir sj˙kdˇmar me­h÷ndla­ir ß ■ver÷fugan hßtt vi­ ■a­ sem Buteyko hefur sřnt fram ß a­ virki. Menn hafa ekki ßtta­ sig ß tengslunum milli dj˙prar ÷ndunar og versnandi heilsu.

á

Sjßlf var Úg illa haldin af astma og haf­i ofnŠmi fyrir k÷ttum og heyi en n˙ er Úg laus vi­ astmann og ofnŠmi­ auk allra ■eirra lyfja sem Úg tˇk vi­ astmanum. ╔g er greinilega orku- og ˙thaldsmeiri en ß­ur. ═ starfi mÝnu sem sj˙kra■jßlfari hefur ■essi a­fer­ aukinheldur gefi­ mj÷g gˇ­a raun.

á

Eins og svo margt gott Ý lÝfinu er Buteyko-a­fer­in mj÷g einf÷ld. ═ sta­ ■ess "a­ anda dj˙pt" ■arf "a­ anda minna" H˙n hefur sanna­ gildi sitt og ßstŠ­a er til ■ess a­ hvetja sem flesta til a­ kynna sÚr hana.

á

Monique van Oosten
Sj˙kra■jßlfari og buteyko ■jßlfari
e-mail: Ůetta netfang er vari­ fyrir ruslrafpˇsti, ■˙ ■arft a­ hafa Javascript virkt til a­ sko­a ■a­
www.buteyko.info

á

á

  Til baka Prenta Senda ■etta ß vin
 
Greinar Pistill dagsins Vi­t÷l FrÚttir
Reynslus÷gur Uppskriftir Fyrirspurnir og ßbendingar Vandamßl og ˙rrŠ­i
Skrßning ß ■jˇnustu- og me­fer­arsÝ­ur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rÚttur ßskilinn