Heilsubankinn Heilsubankinn
ForsaMatariHreyfingHeimiliUmhverfiMeferir
 
Spjallsvæðið
dfinni

Heilsubankinn er vefur um allt er vikemur heilsu okkar og lfshttum. Honum er tla a stula a aukinni mevitund um holla lfshtti og um lei er honum tla a vera hvatning fyrir flk til a taka aukna byrg eigin lfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem frttamiill, auk ess sem hann er gagnabanki yfir aila sem bja jnustu er fellur a herslum Heilsubankans.

Vi hvetjum ig til a skr ig pstlista Heilsubankans (hr) og sendum vi r frttabrfi okkar tlvupsti ca. tvisvar sinnum mnui. ar koma fram punktar yfir a helsta sem hefur birst sum Heilsubankans, auk tilboa sem eru boi fyrir handhafa Heilsukortsins.

Vi bjum ig velkomin(n) inn vefinn og hlkkum til a sj ig hr sem oftast.

Iralga Prenta Rafpstur

Inni spjallsvinu um daginn var veri a spyrjast fyrir um iralgu og mguleg rri vi henni og tk g v saman essa grein. Iralga (Irritable Bowel Syndrome = IBS) er heiti kvilla sem ur gekk undir nfnum eins og ristilerting, armaerting ea ristilkrampi.

g sjlf jist af essum kvilla mrg r, allt fr barnsaldri ar til g breytti algjrlega um matari, og bendi g ykkur reynslusgu mna hr vefnum.

Iralga einkennist af srsaukafullum samdrttum meltingarvegi og er eitt algengasta heilbrigisvandaml sem lknar eigast vi. Tali hefur veri a um 20% einstaklinga jist af essum kvilla en slensk rannskn hefur snt a hann s mun algengari slandi. essi rannskn sndi fram a yfir 30% slendinga telja sig jst af iralgu, 25,3 % karla og 35,8% kvenna.

etta stand er algengast hj flki milli 25 og 45 ra aldurs og er mun algengara meal kvenna.

Hj flki me iralgu verur elilegur, taktfastur vvasamdrttur meltingarvegi, reglulegur og samhfur. etta truflar elilegan flutning fu og rgangs gegnum kerfi og leiir til uppsfnunar slmi og eiturefnum rmunum. etta stoppar elilega losun hgum og gasmyndun sem leiir til uppembu og hgatregu.

Iralga getur veri hvar sem er meltingarveginum, allt fr vlindanu niur endaarm. a eru engin merki um a sjkdmurinn valdi vefjaskemmdum og veldur hann v einungis starfslegum truflunum.

Orakir iralgu eru ekktar. Ein kenningin um orsakir hennar gengur t a truflun s starfsemi hormna, sem orsakar elilega samdrtti slttu vvunum. Konur eru oft verri af einkennum iralgu nlgt blingum og rennir a stoum undir essa kenningu. Sumir vsindamenn telja a einhver vrus ea baktera geti veri hluti af orskinni.

Sennilega eru algengustu orsakir iralgu, lfsstlsttir eins og streita og matari, sem og fuol mis konar. Anna sem getur spila inn er ofnotkun sklalyfjum og rum lyfjum sem raska jafnvgi bakteruflru armanna.

Margir tengja streitu vi aukin gindi. Einkennin eru oft verst stuttu eftir mltir. sjlfra taugakerfi stjrnar a hluta til hreyfingum meltingarfranna og getur streita annig haft veruleg hrif alla starfsemi maga, arma og ristils.

Einkenni iralgu geta falist kviverkjum, lystarstoli, uppembu, harlfi og/ea niurgangi (oft vxl), vindgangi, fuoli, slmi hgum og glei. Oft fylgja slmir hfuverkir og jafnvel uppkst.

Verkir versna oft ea fara gang eftir mltir og stundum er hgt a draga r gindum me hgalosun.

Skortur nringarefnum getur veri afleiing iralgu ar sem upptaka eirra getur veri ng. ar af leiandi arf oft flk me iralgu allt a 30% meira prtein en elilegt telst. Einnig arf a gta a auka inntku stein- og snefilefna.

Allt a 25% flks me iralgu jist af liagigt kklum, hnjm og lnlium. Einnig finnur mikill fjldi fyrir bakverkjum.

Sumir sem jst af iralgu eru me elilegt hlutfall lifrarensma blinu og arf v a hafa huga a styrkja lifrina.

Margir arir sjkdmar geta tengst iralgu, eins og gersveppaol, ristilkrabbamein, sykurski og sjkdmar gallblru og brisi svo einhverjir su nefndir.

egar iralga er sjkdmsgreind er mikilvgt a tiloka ara sjkdma sem geta orsaka svipu einkenni. M ar nefna gltenol, ristilkrabbamein, Crohns sjkdminn, niurgang sem orsakast af skingu, mjlkurol, auk fleiri sjkdma.

Iralgu geta fylgt mikil gindi en flk getur lifa gu lfi me henni ef a breytir matari snu, fr ngjanlega hreyfingu og btir sr upp nausynleg nringarefni.

Flk me iralgu tti a neyta fu sem er rk af trefjum og hgt er a auka vi inntkuna eim me btiefnum. Trefjarkt fi er einkum grnmeti, vextir, heilkorn og baunir. Einnig er gott a taka inn hrfr daglega. Til a nta au sem skildi er nausynlegt a mala au. Hgt er svo a dreifa eim yfir morgungrautinn ea msli morgnana.

Forist allar matvrur sem auka slmmyndun meltingarvegi og hamlar annig upptku nausynlegra nringarefna. essar matvrur eru helstar allur sykur, hvtt mjl, drafita, allir drykkir me gosi , koffein, mjlkurvrur, stuefni, strusvextir og ll unnin matvara.

Lti athuga hvort mguleiki s fuoli ea ofnmi.

Drekki ng af hreinu vatni – 8 gls dag en drekki lti me mltum.

Noti mikinn hvtlauk ar sem hann er hjlplegur vi meltingu og losar okkur vi eiturefni ristli.

Gti ykkar a f ng af nausynlegum fitusrum. Gott er a taka aukalega inn sem btiefni.

nnur g btiefni eru: L-Glutamn, B vtamn, Fjlvtamn og Acidophilus. Einnig er gott a taka inn kalk og magnesum. Einnig tti a taka inn Mjlkuristil, til a styja vi lifrarstarfsemina.

Dragi r streituvaldandi ttum lfi ykkar og stundi reglulega hreyfingu, s.s. 30 mntna gngu a lgmarki risvar sinnum viku, helst daglega.

  Til baka Prenta Senda etta vin
 
Greinar Pistill dagsins Vitl Frttir
Reynslusgur Uppskriftir Fyrirspurnir og bendingar Vandaml og rri
Skrning jnustu- og meferarsur

© 2006 Heilsubankinn - Allur rttur skilinn