Heilsubankinn Mešferšir
ForsķšaMataręšiHreyfingHeimilišUmhverfišMešferšir
 
Mešferšarašili
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir
Höfušbeina- og spjaldhryggsjöfnun, Hvķtugreining, EFT og Bowen tękni
Póstnśmer: 101
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir
 
Mešferšar- og žjónustuašilar

Heilsubankinn er vefur um allt er viškemur heilsu okkar og lķfshįttum. Honum er ętlaš aš stušla aš aukinni mešvitund um holla lķfshętti og um leiš er honum ętlaš aš vera hvatning fyrir fólk til aš taka aukna įbyrgš į eigin lķfi og heilsu.

Vefurinn er rekinn sem fréttamišill, auk žess sem hann er gagnabanki yfir ašila sem bjóša žjónustu er fellur aš įherslum Heilsubankans.

Viš hvetjum žig til aš skrį žig į póstlista Heilsubankans (hér) og sendum viš žér žį fréttabréfiš okkar ķ tölvupósti ca. tvisvar sinnum ķ mįnuši. Žar koma fram punktar yfir žaš helsta sem hefur birst į sķšum Heilsubankans, auk tilboša sem eru ķ boši fyrir handhafa Heilsukortsins.

Viš bjóšum žig velkomin(n) inn į vefinn og hlökkum til aš sjį žig hér sem oftast.

Įtraskanir Prenta Rafpóstur

Ķ könnun sķšustu viku hér į vefnum var spurt um hvort viškomandi žekkti einhvern sem strķtt hafši viš įtröskun. Yfir 60% svarenda svörušu jį viš žessari spurningu.

Įtröskun er alvarlegur sjśkdómur sem allt of oft er ekki mešhöndlašur eša mešhöndlašur allt of seint. Stašreyndin er sś aš ķ Bandarķkjunum deyja fleiri af völdum Lystarstols (Anorexiu) og Lotugręšgi (Bulimiu) heldur en śr nokkrum öšrum gešsjśkdómum žar ķ landi.

Įtraskanir geta veriš margvķslegar og heyra undir žęr sjśkdómar žar sem sjśklingurinn er meš óešlileg tengsl viš mat og lķkamsķmynd. Undir įtraskanir flokkast lystarstol, lotugręšgi, ofįt (Binge eating) og vöšvaröskun (Bigorexia).

 

Žeir sem žjįst af lystarstoli svelta sig og upplifa sig stöšugt of feita žrįtt fyrir aš vera jafnvel langt undir kjöržyngd. Sjśklingar meš lotugręšgi eru į sama hįtt sķfellt óįnęgšir meš lķkamsvöxt sinn og nota uppköst til aš vinna gegn žvķ aš fitna. Ofįt felur ķ sér aš sjśklingur boršar umfram žörf, boršar oft, of stóra skammta og boršar įfram žrįtt fyrir aš lķkaminn sé mettur. Og aš lokum er sjśkdómurinn vöšvaröskun sem er vaxandi vandamįl. Hann er ķ raun andstaša lystarstols žar sem sjśklingarnir upplifa sig ķ raun minni en žeir eru. Žeir sjį sig sem litla og aumingjalega žrįtt fyrir aš vera meš ofsprengda vöšvauppbyggingu og eru jafnvel keppendur ķ vaxtarękt.

Įstęšur įtraskana eru margvķslegar en oftast er um aš ręša undirliggjandi, tilfinningalega vanlķšan sem sjśklingarnir reyna aš hafa įhrif į meš atferli sem snżr aš mat. Einnig grķpa margir til notkunar lyfja żmis konar, eins og til dęmis hęgšarlyfja og steranotkunar.

Ég bendi į grein um įtraskanir į Doktor.is eftir Ólaf Bjarnason, gešlękni.

 

Ķ nżlegri bandarķskri könnun kom fram aš meira en helmingur bandarķskra unglingsstślkna og um žrišjungur bandarķskra unglingsdrengja notušust viš óheilbrigša hegšun til aš hafa įhrif į lķkamsžyngd sķna. Hér eru tķu atriši sem geta bent til aš unglingar eigi ķ vanda varšandi lķkamsķmynd og mögulega įtröskun:

  1. Óešlilega mikiš žyngdartap
  2. Upptekin af hitaeiningafjölda
  3. Fara oft į vigtina
  4. Meš lķkamsžjįlfun į heilanum
  5. Ofįt og/eša uppköst eftir mįltķš
  6. Įkvešnar venjur ķ kringum matmįlstķma, taka litla bita, borša ekki įkvešnar fęšutegundir, hręra ķ matnum og endurraša honum į diskinum
  7. Borša helst ķ einrśmi eša foršast mįltķšir meš öllu
  8. Nota hęgšarlyf, vatnslosandi lyf og/eša megrunarlyf
  9. Nota reykingar til aš draga śr matarlyst
  10. Tķšrętt um hvaš žau eru feit žrįtt fyrir aš vera aš léttast

 

Ef žig grunar aš žś eša einhver žér nįkominn žjįist af įtröskun bendi ég į aš hęgt er aš leita ašstošar hjį Forma, sem eru samtök sem berjast gegn įtröskunum. Sķminn hjį žeim er: 844 9025. Einnig er hęgt aš leita ašstošar hjį Speglinum, sem eru hagsmuna-, forvarna- og fręšslusamtök um Anorexiu og Bulimiu. Sķminn hjį žeim er: 661 0400.

Stofnuš hefur veriš göngudeild fyrir įtröskunarsjśklinga hjį Landspķtalanum og er beinn sķmi: 543 4050. Einnig er hęgt aš hringja ķ ašalnśmer spķtalans og bišja um göngudeild fyrir įtröskunarsjśklinga. Ašalnśmeriš er 543 1000.

OA eru samtök fólks sem į ķ erfišleikum meš mat. Žau vinna eftir 12 spora kerfinu og er hęgt aš sękja fundi hjį žeim um allt land.

Sjįlfshjįlparhópur einstaklinga meš įtraskanir hittist į mišvikudagskvöldum klukkan 20:00 ķ hśsnęši Gešhjįlpar aš Tśngötu 7 ķ Reykjavķk.

Prisma er žverfagleg mišstöš fyrir įtraskanir. Fjórir ašilar standa aš stofunni en žaš eru:

            Margrét Gķsladóttir, hjśkrunar- og fjölskyldufręšingur  S: 692 2299

            Sólveig Katrķn Jónsdóttir, listmešferšafręšingur                        S: 659 3463

            Helga Jörgensdóttir, gešhjśkrunarfręšingur                               S: 899 5747

            Ólöf Gušnż Geirsdóttir, nęringarfręšingur                                S: 864 6064

 

Vefslóšir:

            http://www.forma.go.is/

            http://www.spegillinn.is/

            http://www.oa.is/

            http://www.nationaleatingdisorders.org/

  Til baka Prenta Senda žetta į vin
 
Greinar Pistill dagsins Vištöl Fréttir
Reynslusögur Uppskriftir Fyrirspurnir og įbendingar Vandamįl og śrręši
Skrįning į žjónustu- og mešferšarsķšur

© 2006 Heilsubankinn - Allur réttur įskilinn